صورتجلسه نشست قضائی
پرسش
چنانچه واقف فوت نموده باشد و ملک در تصرف شخصی غیر از ورثه باشد، دعوی اثبات وقفیت باید به طرفیت چه کسی مطرح گردد وراث واقف، متصرف فعلی یا هر دو ؟
نظر هیئت عالی
در مورد سؤال وقف محرز است و مدعی کسی است که ادعای عدم وقف دارد و اگر در وقف یا عدم وقفیت تردید باشد اصل بر عدم وقفیت می باشد که در این صورت مدعی وقف برای اثبات وقفیت در راستای احراز تسبیل منافع عین حبس شده باید به طرفیت وراث واقف و متصرف فعلی اقامه دعوی نماید.
نظر اکثریت
با توجه به اینکه دعوی اثبات وقفیت در راستای احراز تسبیل منافع عین حبس شده می باشد لزوماً می بایست به طرفیت وراث واقف و متصرف فعلی طرح گردد. زیرا اولاً در صورت فوت واقف وراث وی به عنوان قائم مقام می باشند که آثار وقف نیز به آنان تسری می یابد. ثانیاًحضور وراث در جهت اثبات این امر که آیا شرایط و ارکان وقف ( اعم از عام و خاص) رعایت شده یا خیر می تواند موثر باشد. ثالثاً چون متصرف مدعی حقی برای خود در ملک متنازع فیه می باشد و از طرفی هرگاه در وقف یا عدم وقفیت تردید حاصل گردد اصل بر عدم وقفیت بوده لذا متصرف فعلی نیز طرف دعوی قرار گرفته تا بتواند دفاعیات خود را به مرجع رسیدگی کننده ارائه نماید.
نظر اقلیت
در مقابل عده ای معتقد هستند که طرح دعوی در فرض سوال صرفاً به طرفیت متصرف فعلی کفایت می نماید. اولاً چون در حال حاضر ملک در تصرف متصرف بوده و اگر شخصی دیگر ( وراث) مدعی حقی برای خود باشند می تواند با عنوان وارد ثالث در دعوی ورود نموده یا بعد از صدور رأی با عنوان معترض ثالث به رأی صادره اعتراض نمایند. ثانیاً چنانچه وقف نامه مربوط به سالیان گذشته باشد وراث واقف متعدد باشند طرح دعوی به طرفیت کلیه وراث متعذر بوده و باعث اتلاف وقت و هزینه خواهد بود و نفع و فایده عقلایی در طرح آن وجود ندارد زیرا دادگاه سرانجام متصرف را محکوم به خلع ید یا استرداد یا تحویل ملک می نماید.ثالثاً وحدت ملاک ماده ی 239که مقرر می دارد در دعاوی راجع به عین، طرف دعوی کسی است که عین در دست اوست چنین امر مستفاد می گردد که طرح دعوی به طرفیت متصرف کفایت می نماید.