صورتجلسه نشست قضائی
پرسش
در معاملات املاک یا ماشین با قولنامه وقتی معلوم می¬شود که مبیع، مال غیر بوده است و خریدار به دادگاه مراجعه و دعوی استرداد ثمن معامله را با احتساب نرخ تورم علیه فروشنده طرح می¬نماید، آیا طرح ابطال معامله نیز به همراه دعوی استرداد لازم است؟
نظر هیئت عالی
نظر به اینکه معاملهای واقع شده که به لحاظ مستحقللغیر در آمدن مبیع دارای فساد میباشد و اینکه تا زمانی که معامله باطل نشود امکان استرداد ثمن از حیث حقوقی وجود نخواهد داشت و به بیان دیگر استرداد ثمن فرع بر بطلان معامله است لذا در هر صورت باید قبل از حکم به استرداد ثمن، تکلیف معامله از حیث بطلان یا صحت معامله در دادگاه حقوقی مشخص شود. لذا نظریه ابرازی در نشست قضایی قم تا حدی که با این نظر مطابقت دارد مورد تأیید است.
نظر اتفاقی
چنانچه خریدار قبلاً در دادگاه کیفری شکایت کلاهبرداری به لحاظ مستحقللغیر درآمدن مبیع علیه فروشنده مطرح کرده باشد و این موضوع یعنی مستحقللغیر بودن مبیع در دادگاه کیفری محرز شود تقاضای اعلان بطلان معامله همراه با دادخواست استرداد ثمن پرداختی لازم نیست. اما چنانچه در دادگاه کیفری شکایتی طرح نشده یا طرح شده ولی منتج به نتیجه نشده یا منجر به صدور قرار منع تعقیب شده باشد؛ در اینصورت لازم است همراه با دادخواست استرداد ثمن، تقاضای اعلان بطلان معامله را نیز مطرح نماید.