صورتجلسه نشست قضائی
پرسش
درصورتیکه خریدار، ملکی را که خریده است به دیگری واگذار نموده و سپس با طرح دعوی، الزام فروشنده به انتقال رسمی و تحویل ملک را درخواست نماید، آیا علیرغم واگذاری، خواهان ذینفع در دعوی شناخته میشود؟
نظر هیئت عالی
در فرض سؤال؛ با توجه به انتقال مالکیت به شخص ثالث؛ خواهان ذینفع تلقی نمیشود؛ منتقلالیه جانشین فروشنده میشود و ذینفع محسوب میشود.
نظر اکثریت
باعنایت به اینکه رکن اصلی دعاوی الزام به تحویل مبیع و الزام به انتقال سند رسمی، احراز مالکیت خواهان در تاریخ تقدیم دادخواست میباشد و در فرض سؤال خواهان قبل از طرح دعوی مالکیت خود را نسبت به ملک خریداری شده به دیگری منتقل نموده و با این وصف امکان صدور حکم مبنی بر الزام خوانده به تحویل مبیع و انتقال سند رسمی آن به نام شخص غیر مالک (خواهان) وجود نداشته و درنتیجه خواهان وفق ماده 2 و بند 10 ماده 84 قانون آئین دادرسی مدنی ذینفع در طرح دعوی نیست و وفق ماده 89 قانون مزبور میبایست قرار رد دعوی خواهان صادر گردد و منافع احتمالی و غیرمستقیم خواهان در طرح دعاوی الزام به تحویل مبیع و انتقال سند رسمی (از قبیل عدم پرداخت وجه التزام قراردادی به خریدار دوم) به معنای ذینفعی خواهان جهت طرح دعاوی الزام به تحویل مبیع و انتقال سند رسمی نبوده و نفع مستقیم خواهان در این دو دعوی ملاک است که به شرحی که اشاره گردید، به لحاظ انتقال مالکیت به شخص ثالث، خواهان فاقد نفع مستقیم در این دو دعوی بوده و ذینفع محسوب نمیگردد.
نظر اقلیت
نظر اقلیت اول: با توجه به اصل نسبی بودن قراردادها وفق ماده219 قانون مدنی، قرارداد فیمابین فروشنده و خریدار اول لازم الاتباع بوده و خریدار اول علیرغم فروش ملک به دیگری جهت طرح دعوی الزام به تحویل مبیع و انتقال سند رسمی، ذینفع در طرح دعوی محسوب میگردد و الا امکان انجام تعهدات خریدار اول در مقابل خریدار دوم وجود نداشته و به لحاظ عدم امکان انجام تعهدات خریدار اول در مقابل خریدار دوم، شخص خریدار اول متضرر خواهد شد و اقتضای اصلی نسبی بود قراردادها، ذینفعی خواهان بوده و در ماهیت نیز ذیحق خواهد بود. نظر اقلیت دوم: خواهان در فرض سؤال ذینفع در طرح دعوی است؛ ولیکن ذیحق نیست و میبایست حکم به بی حقی وی صادر شود، زیرا خواهان به استناد قرارداد اولیه که با شخص فروشنده منعقد نموده و مطابق اصل نسبی بودن قراردادها جهت طرح دعوی با خواستههای الزام به تحویل مبیع و انتقال سند رسمی ذینفع محسوب میگردد؛ ولیکن به لحاظ انتقال مالکیت وی به شخص ثالث و اینکه لازمه صدور حکم مبنی بر تحویل مبیع و انتقال سند، مالکیت خواهان میباشد، در ماهیت دعوی مطروحه میبایست حکم به بی حقی خواهان به لحاظ ذیحق نبودن وی صادر شود.
مبحث
مستندات قانونی
بند 2 ماده 84 قانون آیین دادرسی مدنی | ماده 219 قانون آئین دادرسی مدنی | ماده 84 قانون آیین دادرسی مدنی 1379 | ماده 89 قانون آیین دادرسی دادگاه های عمومی و انقلاب در امور مدنی مصوب 1379