صورتجلسه نشست قضائی
پرسش
آقای الف طی مبایعه نامه عادی، سه دانگ از منزل مسکونی اش را به همسرش می فروشد اما پس از طرح دعوای مطالبه مهریه از طرف عروسش و در حالی که بخشی از مهریه وی بر ذمه اش بوده است، الف سه دانگ متعلق به همسرش را با سند رسمی به عروسش منتقل می نماید. پس از حدوث اختلافات خانوادگی، ابتدا همسر الف اقدام به طرح شکایت کیفری انتقال مال غیر می نماید و سپس الف با طرح دعوای اثبات تنفیذ معامله فضولی علیه همسرش و این که وی در جریان انتقال بوده و رضایت داشته است، معامله فضولی خود را موجه می سازد. حال آیا مالک مال (همسر الف) حق مراجعه به معامل فضولی (الف) جهت مطالبه قیمت زمین خود را دارد یا با توجه به ماهیت مهریه تنفیذ وی مجانی بوده است؟ و در صورت مثبت بودن پاسخ، زوجه مستحق دریافت قیمت زمان معامله فضولی و یا زمان طرح دعوا خواهد بود؟
نظر هیئت عالی
در صورتی که مالک معامله فضولی نسبت به مال خود را تنفیذ کند، استحقاق دریافت بهای ملک را دارد، زیرا رابطه زوجیت بین مالک و فضولی دلیل مجانی بودن تنفیذ نیست.
نظر اکثریت
با توجه به این که ایفاء دین از ناحیه غیر مدیون با رضایت مدیون است، پس ایفاءکننده (خواهان) می تواند برای قیمت سه دانگ به خوانده مراجعه کند. چون با انجام معامله ذمه خوانده مشغول شده و تنفیذ هم اثر کاشفیت دارد، از سویی با توجه به قواعد و اصولی از جمله لاضرر، دارا شدن بلاجهت و ناعادلانه و انصاف، ایفا کننده می تواند برای قیمت به خوانده مراجعه کند.
نظر اقلیت
با توجه به تنفیذ معامله از سوی مالک اولیه (مالک با سند عادی)، صلح یا بیع صورت گرفته با تمام آثارش برای مالک با سند عادی بار می شود و فلذا حقی برای مالک با سند عادی در مراجعه به عروس یا همسرش وجود ندارد. خصوصاً این که احتمال تبانی بین زن و شوهر در تنظیم مبایعه نامه ی صوری جهت عدم امکان وصول مهریه از سوی عروس آنان وجود دارد.
مبحث
کلمات کلیدی
مستندات قانونی
ماده 265 قانون مدنی | ماده 267 قانون مدنی