صورتجلسه نشست قضائی
پرسش
اگر در مرحله اجرای حکم محکومعلیه یا زوج ادعا نماید که مبالغی را بابت نفقهی زوجه یا فرزند پرداخت نموده و یا هزینه نموده است آیا میتوان به ادعای زوج رسیدگی نمود و ترتیب اثر داد؟ آیا به هرگونه مبالغ ادعایی که از قبل از صدور رأی یا پس از آن باشد که توسط محکومعلیه ارائه و ادعا میگردد باید ترتیب اثر داد؟ تکلیف اجرای احکام چیست؟
نظر هیئت عالی
در صورتی که محکومعلیه مدعی باشد که پس از صدور حکم مبالغی را برای ادای محکومبه پرداخت کرده است، این ادعا در واحد اجرای احکام مطابق مقررات اجرای احکام قابل رسیدگی و احراز است؛ ولی اگر محکومعلیه مدعی باشد که مبالغی را پیش از صدور حکم در حق محکومله یا محکوملها پرداخت کرده است که در صدور حکم محاسبه و در نظر گرفته نشده است؛ اجرای احکام از رسیدگی و احراز صحت این ادعا که مستلزم دخالت و جرح و تعدیل حکم دادگاه است، ممنوع میباشد.
نظر اتفاقی
درصورتیکه محکومعلیه ادعا نماید به میزان مبالغ محکومیت بابت نفقه فرزند، اقدام به هزینه لوازم برای طفل نموده است یا هزینهی درمانی وی را متقبل شده است یا اینکه بابت تحصیل ایشان پرداختنموده است یا دیگر موارد نفقه که این موارد و قبوض را در مرحله اجرای حکم نفقه نمیتوان مورد رسیدگی و تهاتر با مبلغ محکومبه قرار داد زیرا که نفقه به دو گونه میباشد 1- هزینههای روزمره 2- هزینههای فوقالعاده -- اما طبق بخشنامه اخیرالصدور از جانب رئیس محترم قوه قضائیه در خصوص ساماندهی اجرای احکام نیز اختیاراتی جهت رسیدگی به قاضی اجرای احکام از باب دادرس اعطا شده است. بهتر این است که پس از صدور رأی دادنامه و یا اجرائیه میبایست کلیهی مبالغ و اقداماتی که محکومعلیه در راستای اجرای حکم صورت میدهد طبق نظر و تائید شعبههای صادرکننده رأی درصورتیکه اجرائیه صادرکننده است و یا طبق نظر اجرای احکام صورت پذیرد؛ فلذا درصورتیکه محکومعلیه با ارائه تعدادی قبوض و یا رسیدهایی ادعا مینماید که حقوحقوق محکومله را طبق دادنامه پرداختنموده است درصورتی موجه و معتبر میباشد که به تائید محکومله برسد، دادگاه یا اجرای احکام پس از صدور دادنامه محل رسیدگی به اسناد و مدارک عادی نمیباشد. اسناد و مدارک و ادعای خوانده یا محکومعلیه در دو مرحله میتواند باشد مبالغی که تا زمان صدور رأی پرداختنموده است که این مبالغ میبایست توسط ایشان در زمان رسیدگی ارائه مینمود و مورد رسیدگی و ترتیب اثر قرار میگرفت و مبالغی که پس از صدور دادنامه پرداختشده است که این ادعاها و مبالغ نیز به دلیل عدم تائید محکومله و عدم احراز صحت وقوع آن و عدم صلاحیت اجرای احکام در خصوص رسیدگی به دلایل و دفاعیات طرفین فلذا مسموع نیست و میتوان محکومعلیه را ارشاد نمود که مبالغ ادعایی را میتوان از باب استیفای ناروا یا پرداخت دوباره وجه بابت یک دین طرح دعوا نماید. هرچند که اجرای احکام از بابت صلح و سازش که فلسفه وجودی شورای حل اختلاف میباشد و کمک و مساعدت به طرفین اقدام به رسیدگی و دعوت طرفین و در صورت تائید محکومله نسبت به ترتیب اثر بخشیدن به ادعاهای محکومعلیه اقدام نماید و طبق قواعد آیین دادرسی مدنی رسیدگی به ادعا و دفاعیات طرفین میبایست بهصورت تنازعی و طرفین طبق اصول و قواعد معروف صورت پذیرد و اگر اجرای احکام اقدام به قبول مدارک و اسناد پرداختی محکومعلیه را نماید بدون در نظر گرفتن اظهارات محکومله این امر نوعی قضاوت یکطرفه میباشد؛ زیرا که اعمال تجاری افراد و دادوستدهای طرفین میتواند علتها و سببهایی غیر از دادنامهی موجود در اجرای احکام داشته باشد؛ مثلاً پدر یا شریکی که در طول مدت طولانی مثلاً یک سال وجوهی را به حساب طرف دیگر واریز یا پرداخت نموده که سبب و منشأ وجه پرداختی غیر از موضوع دادنامه می باشد که در اجرای احکام ادعای پرداخت بهعنوان نفقه یا ادای دین مینماید.
مستندات قانونی
ماده 24 قانون اجرای احکام مدنی | ماده 256 قانون تجارت | ماده 265 قانون مدنی