صورتجلسه نشست قضائی
پرسش
در خصوص متهم در دادسرا قرار تامین منجر به بازداشت (اعم از کفالت یا وثیقه یا بازداشت موقت) صادر میگردد و متهم به قرار صادره اعتراض و پرونده به دادگاه ارسال میگردد. 1- آیا دادگاه میتواند قرار تامین صادره را کلا ملغی و مقرر نماید متهم بلاقید آزاد گردد؟ 2- آیا در فرض سوال دادگاه میتواند در این خصوص وارد ماهیت پرونده که صرفا در خصوص اعتراض به قرار تامین کیفری که قرار شکلی میباشد وارد شود؟ 3- در فرض سوال ( در صورت مثبت بودن پاسخ ) در صورتی که پس از ارجاع پرونده به دادسرا مرجع تحقیق عقیده به جلب دادرسی داشته باشد در خصوص صدور قرار تامین با چه تکلیفی مواجه میباشد؟
نظر هیئت عالی
در این مرحله دادگاه در خصوص تناسب قرار، تکلیف به اظهار نظر دارد فلذا چنانچه قرار را مناسب نداند با قبول اعتراض باید پرونده را برای تبدیل قرار به دادسرا اعاده کند، در فرضی که دادگاه قرار تامین را فک نماید منعی جهت صدور قرار تامین مناسب در دادسرا وجود ندارد با لحاظ موارد فوق نظریه اکثریت در حد این استنتاج صائب اعلام می شود.
نظر اکثریت
چنانچه پرونده کیفری با موضوع اعتراض به قرار تامین منجر به بازداشت از دادسرا به دادگاه ارسال شود به نظر میرسد دادگاه جهت تشخیص تناسب قرار ناچار بایستی دلایل را ارزیابی نماید. چنانچه در این راستا به این نتیجه رسید که دلایل توجه اتهام ضعیف میباشد صرفاً میتواند قرار تامین صادره را فک و جهت صدور قرار تامین خفیفتر به گونهای که موجبات آزادی متهم فراهم شود پرونده را به دادسرا عودت دهد ولی این به معنی ورود در ماهیت پرونده و موضوع نمی باشد. بنابراین چنانچه دادگاه قرار را فک نماید علت آن عدم تناسب است و نمی تواند متهم را بلا قید آزاد کند چون پرونده متعلق به دادسرا است و هنوز سرنوشت پرونده و قرار نهایی در دادسرا رقم نخورده چه بسا ضمن تحقیقات بیشتر دلایل محکمتری به دست آید که صدور قرار تامین و بلکه شدیدتر آن را توجیه نماید. به هر حال صدور آزادی بلاقید به معنی عدم توجه اتهام می باشد که اظهارنظر ماهوی است و در این مرحله که دادگاه هنوز صاحب پرونده نشده حق صدور چنین دستوری ندارد و صرفاً میتواند تخفیف دهد تا آزادی متهم فراهم شود. بدیهی است چنانچه در تحقیقات بیشتر دلایل دیگری جمع آوری شود ممکن است قرار تامین صادره خفیف باشد و نیاز به تشدید داشته باشد و دادسرا مجاز به این کار میباشد. اما چنانچه دادگاه متهم را بلاقید آزاد نموده به معنی عدم توجه اتهام نمیباشد چون مالک پرونده هنوز دادسرا میباشد که باید در ماهیت اظهارنظر کند و تابع دستور اشتباه دادگاه نمیباشد و می تواند مجدد قرار تأمین صادر کند که منجر به آزادی متهم شود.
مستندات قانونی
ماد 250 قانون آیین دادرسی کیفری | ماده 217 قانون آیین دادرسی کیفری | ماده 226 قانون آیین دادرسی کیفری | ماده 237 قانون آیین دادرسی کیفری