صورتجلسه نشست قضائی
پرسش
چنانچه با طرح و تقدیم دادخواست موضوع دعوا به کارشناس ارجاع شود و پـس از ارجـاع امر به کارشناس و اظهار نظر کارشناس، خواهان دعـوای خـویش را مسـترد کنـد آیـا نظـر کارشناس سابق بلااثر خواهد شد؟
نظر هیئت عالی
چنانچه در پرونده ای وفق مقررات، قرار ارجـاع امـر به کارشناس صادر شود و با اجرای آن نظـر کارشـناس در مهلـت تعیـین شـده واصل و وصول نظر کارشناس به متداعیین ابلاغ شود، سـپس خواهـان دعـوای خـویش را مسترد کند و مجدداً با طـرح دعـوای جدیـد بـه پرونـده سـابق اسـتناد کنـد، هرگـاه قـرار کارشناسی و جلب نظر کارشناس به طور مطلق در تشخیص امـر فنـی و تخصصـی بـوده و نظر کارشناس ناظر به زمان معین مانند تعیین اجاره بها یا اجرت المثل ناظر بـه زمـان تقـدیم دادخواست یا تعیین حق کسب و یا پیشه و یا تجارت بـه نـرخ عادلـه روز نباشـد، دادگـاه میتواند به تقاضای اصحاب دعوا، چنانچه ایراد و اعتراض مؤثری به عمل نیامده باشد بـه نظر سابق به عنوان یکی از دلایل خواهان توجه کند. به هر حال ارزیـابی نظـر کارشـناس و انطباق آن با اوضاع و احوال محقق و معلوم قضیه با دادگـاه اسـت. در نتیجـه نظر اکثریـت قضات دادگستری مورد تأیید است.
نظر اکثریت
با توجه به مفاد ماده 257 قانونی آیین دادرسی مدنی که مقرر داشته: «دادگاه میتواند رأساً یا به درخواست هریک از اصحاب دعوا قرار ارجاع امر به کارشناس را صادر کند...» باید گفت نظـر سابق کارشناسی قابل پذیرش است چرا که نظرکارشناسی جنبه طریقیـت دارد نـه موضـوعیت. لذا دادگاه با وصف وجود نظر مذکور هم میتواند رأساً قرار کارشناسی صـادر کنـد و بـه نظـر سابق کارشناسی ترتیب اثر ندهد و هم میتواند آن را بپذیرد و به طرفین ابلاغ کنـد در صـورت وصول اعتراض موضوع قابل ارجاع به هیأت سه نفره کارشناسان با پرداخـت هزینـه از سـوی معترض خواهد بود. نظر سابق کارشناسی قابل پذیرش و مؤثر خواهد بود.
نظر اقلیت
1 .زمانی که خواهان دعوای خود را مسترد میکند دعـوای مـذکور بلااثـر شـده و فاقـد آثـار حقوقی است لذا نظر کارشناسی هم بلااثر شده و هیچگونه آثار حقوقی بر آن مترتب نیست و خواهان در صورت طـرح دعـوای مجـدد چنـانچـه نظـر کارشـناس سـابق را ضـمیمه خود کند مؤثر نخواهد بود و دادگاه خود رأساً به تقاضـای طـرفین نسـبت بـه صدور قرار کارشناسی بر طبق مواد مندرج در قانون آیین دادرسـی دادگـاههـای عمـومی و انقلاب در امور مدنی مصوب 1379 اقدام خواهد کرد. 2 .خواهان طبق قاعده اقدام به ضرر خود اقدام مـیکنـد و لـذا نظـر کارشناسـی سـابق مـورد پذیرش نیست. از طرفی نظر به اینکه قواعد آیین دادرسـی مـدنی شـکلی و آمـره بـوده در دعوای مجدد نیاز به صدور قرار کارشناسی جدید بر طبق تشریفات قانونی است چـرا کـه ممکن است جهات ردی نسبت به کارشناس منتخب وجود داشته باشـد کـه قبـل از انجـام قرار کارشناسی باید مطرح کرد. چنانچه نظر سابق پذیرفته شود دیگر جایگاهی برای طرح جهات رد نخواهد بود. تنها در تأمین دلیل که هدف حفظ و جمـع آوری ادلـه بـرای طـرح دعوا در آینده است نظر کارشناسی مؤثر خواهد بود آن هـم در صـورت ضـرورت ممکـن است در دعوا قرار کارشناسی صادر شود. اگر نظر کارشناسی سابق پذیرفته شود این سؤال پیش می آید که در صورت اعتراض به نظر مذکور موضوع باید به یک نفر کارشناس ارجـاع شود یا به هیأت سه نفره؟ پاسخ به این سؤال تبعات خاصی خواهـد داشـت چـرا کـه اگـر موضوع به یک نفر کارشناس ارجاع گردد یعنی عدم پـذیرش نظـر سـابق کارشـناس و در صورت ارجاع به هیأت سه نفره کارشناسان یعنی عدم رعایت تشریفات قانونی چرا که بـه جهات رد پاسخی داده نشده است و جهات رد پس از وصول نظر کارشناسی معنا ندارد.
مبحث
مستندات قانونی
* قانون آیین دادرسی مدنی