صورتجلسه نشست قضائی
پرسش
در پرونده¬ای، یکی از اتباع کشور افغانستان که دارای فرزند صغیر بوده فوت شده است. از دایره سرپرستی دادسرا برای صغیر نامبرده که 5 ساله است تقاضای نصب قیم شده و یکی از خواهران به عنوان قیم پیشنهاد شده است. با توجه به مواد 7 و 965 قانون مدنی، آیا دادگاه این شهرستان تکلیفی جهت رسیدگی و نصب قیم برای اتباع بیگانه را دارد؟
نظر هیئت عالی
با توجه به مواد 7 و 965 قانون مدنی، دادگاه باید در مقام رسیدگی پس از استعلام مقتضی از طریق اداره حقوقی از وزارت امور خارجه و احراز شرایط اعمال رفتار متقابل و مقررات راجع به نصب قیم اقدام کند.
نظر اکثریت
طبق مواد 7 و 965 قانون مدنی، نصب قیم باید توسط دادگاه ایران و طبق قوانین دولت افغانستان (دولت متبوع) انجام شود. باید دادگاه این شهرستان به طریق مقتضی از جمله از طریق سفارت افغانستان به قوانین و مقررات مدنی آن کشور دسترسی پیدا کند و پس از بررسی قانون آن کشور اقدام به نصب قیم کند. البته به شرطی که آن کشور نیز با اتباع ایرانی رفتار متقابل داشته باشد و اگر رفتار متقابل نباشد دادگاه این شهرستان (در ایران) تکلیفی در قبال آنان ندارد. همچنین طبق نظریه شماره 5091/7 ـ 6/8/1385 اداره کل حقوقی، اتباع خارجی مقیم ایران از حیث مسائل مربوطه به احوال شخصیه تابع قوانین دولت متبوع خود هستند و مقررات مربوط به نصب قیم که در قانون ایران آمده، در مورد اتباع بیگانه قابل اعمال نیست.
نظر اقلیت
چون اتباع افغانستان در ایران خیلی زیاد هستند و دولت و حکومت با مسامحه و اغماض آنها را پذیرفته است و مشکلات قضایی فراوانی دارند، احوال شخصیه آنان از جمله نصب قیم برای صغار آنان مطابق اتباع ایرانی است؛ چرا که در موضوع طلاق نیز اینگونه رفتار می¬شود.