صورتجلسه نشست قضائی
پرسش
در صورتی که دادگاه تجدید نظر نظامی طبق بند پ ماده 455 ق. آ. د. ک رای تجدید نظر خواسته را مخالف قانون تشخیص دهد و با استدلال و ذکر مبانی و مستند قانونی آن را نقض و در ماهیت، انشای رای می نماید.سوال این است که آیا دادگاه تجدید نظر به استناد این مقرره و در مواردی که به علت عدم رعایت تشریفات اصولی و بنیادین دادرسی رای را نقض می کند می تواند در ماهیت، انشای رای نماید یا پرونده را جهت انجام اقدامات مقتضی به دادگاه نظامی بدوی ارسال می نماید؟
نظر هیئت عالی
به صراحت تبصره ماده 455 قانون آیین دادرسی کیفری عدم رعایت تشریفات دادرسی چنانچه به درجه ای از اهمیت باشد که موجب بی اعتباری رای می شود، موجب نقض رای می شود که در واقع این امر یکی از مصادیق صدور رای بر خلاف قانون می باشد و دادگاه تجدید نظر در مواجهه با چنین مواردی رای دادگاه بدوی را نقض و خود راسا مبادرت به صدور رای می نماید. مگر این که دادگاه تحقیقات را ناقص بداند در این صورت پرونده را با قرار رفع نقص به دادگاه بدوی ارسال می نماید که در فرض مذکور نیز دادگاه تجدید نظر پس از رفع نقص در صورت عدم تایید رای دادگاه بدوی، ضمن نقض رای بدوی با ورود در ماهیت مبادرت به صدور رای می نماید.
نظر اکثریت
وظایف دادگاه تجدید نظر در مواد 448 الی 461 از قانون آیین دادرسی کیفری احصا شده است.در بند پ ماده 455 قانون مذکور قانونگذار به صراحت بیان کرده است «چنانچه رای تجدید نظر خواسته را مخالف قانون تشخیص دهد با استدلال و ذکر مبانی و مستند قانونی، آن را نقض و در ماهیت، انشای رای می نماید» همانگونه که رعایت تشریفات اصولی و دارای اهمیت دادرسی به لحاظ قانونی لازم و ضروری می باشد (ماده 2 ق آ د ک) ، عدم رعایت تشریفات مذکور خلاف قانون و باعث نقض رای می باشد.لذا در فرض سوال با توجه به اینکه نقض رای به علت عدم رعایت تشریفات اصولی بوده است؛ مصداق بند پ ماده 455 مذکور بوده و دادگاه تجدید نظر رای را نقض و خود مبادرت به انشای رای در ماهیت می نماید و مجوزی برای اعاده پرونده به دادگاه بدوی نیست. موید این نظر ،نظریه مشورتی شماره 7/98/251 مورخ 1398/03/28 اداره حقوقی قوه قضائیه می باشد.
نظر اقلیت
به موجب ماده 7 ق. آ. د. م و ماده 435 ق. آ. د. ک دادگاه تجدید نظر به ماهیت هیچ دعوایی نمی تواند رسیدگی نماید مگر اینکه در دادگاه بدوی مورد رسیدگی واقع شده باشد.با توجه به اینکه عدم رعایت تشریفات اصولی و بنیادین دادرسی باعث بی اعتباری رای صادره می شود و به منزله این است که دادگاه بدوی در ماهیت ، انشای رای ننموده است؛ دادگاه تجدید نظر نمی تواند در ماهیت، انشای رای نماید لذا پس از نقض رای پرونده را به دادگاه بدوی اعاده تا مجددا رسیدگی و انشای رای نماید.
کلمات کلیدی
مستندات قانونی
ماده 435 قانون آیین دادرسی کیفری