صورتجلسه نشست قضائی
پرسش
با توجه به ماده 595 قانون مجازات اسلامی که بیان داشته، زاید بر مبلغ پرداختی دریافت نماید؛ سؤال این است که آیا صرف أخذ سند مازاد بر دین و ضمانت آن برای تحقق جرم ربا فرض کافی است؟ یا باید وجه اضافه دریافت شود و نیز آیا منظور از مال مورد بحث، همان وجه مازاد بر قرض است یا علاوه بر مازاد بر قرض، اصل دین نیز در هنگام تعیین مجازات قابل احتساب است؟
نظر هیئت عالی
صرف سند با توجه به ماده 595 قانون مجازات اسلامی تا زمانی که وجه آن دریافت نشده است کافی برای تحقق ربا نیست، لذا نظریه اتفاقی درحد این استنتاج تأیید می گردد.
نظر اتفاقی
در پاسخ به سوال باید توجه داشته که صرف دریافت سند پرداخت وجه مازاد مانند چک یا سفته یا تسلیم مال مازاد بدون أخذ مبلغ یا مال موضوع آن را نمی توان ربا دانست، زیرا تا زمانی که وجه یا مال اخذ نشده، مال یا وجهی اضافی دریافت نگردیده است تا مبلغ پرداختی مازاد را ربا محسوب نماییم و عمل مرتکب در چنین مواردی حداکثر شروع به جرم ربا محسوب می شود که مع الوصف بواسطه فقدان نص قانونی در خصوص شروع به جرم ربا، نمی توان این میزان از عمل را جرم و قابل تعقیب و مجازات دانست در خصوص سوال دوم، آنچه قبض و اقباض آن باعث تحقق جرم ربا می شود، اضافه ای است که در معامله ربوی شرط شده است از این رو تا زمانی که این اضافه توسط ربا گیرنده قبض نشود بزه ربا نیز محقق نخواهد شد؛ منظور وجه اضافه مازاد بر اصل مبلغ می باشد.
مبحث
کلمات کلیدی
مستندات قانونی
ماده 595 قانون مجازات اسلامی ( کتاب تعزیرات)