صورتجلسه نشست قضائی
پرسش
با توجه به ماده 653 قانون مجازات اسلامی بخش تعزیرات، مرتکب این جرم آیا باید دارای سلاح باشد؟ آیا حمل سلاح در این ماده شرط شده است؟
نظر هیئت عالی
تفاوت راهزنی موجب محاربه موضوع ماده 281 قانون مجازات اسلامی مصوب 1392 و ماده 653 قانون مجازات اسلامی مصوب 1375 این است که در جرم اولی راهزن دست به اسلحه میبرد و امنیت راهها را به مخاطره میاندازد و در دومی صرفاً با قطع طریق (رهزنی) اموال مردم را میبرد و دست به اسلحه بردن و سلب امنیت راهها بدانگونه که در محاربه وجود دارد، در جرم تعزیری مذکور وجود ندارد نظریه اقلیت مورد تأیید است.
نظر اکثریت
در این ماده به صراحت در خصوص حمل و به همراه داشتن سلاح توسط شخص راهزن، قانونگذار محترم مطلبی را بیان نکرده است ولیکن با توجه به اینکه قانونگذار محترم مجازات اصلی این جرم را، محارب دانسته است و در صورتی که عنوان محارب بر او صادق نباشد، سه تا 15 سال حبس و شلاق تا 74 ضربه دانسته است و در ماده 279 قانون مجازات اسلامی مصوب 1392 رفتارهای مادی بزه محاربه را شامل الف: کشیدن سلاح به قصد جان، مال یا ناموس مردم یا ارعاب آنها ؛ ب: موجب ناامنی در محیط گردد؛ دانسته است و لذا به نظر در ماده 653 قانون مذکور چنانچه موجب ناامنی گردد مجازات راهزن محاربه است و چنانجه موجب ناامنی نگردد، مجازات مرتکب حبس و شلاق است. لذا در هر دو فرض، داشتن سلاح توسط شخص راهزن شرط میباشد و علاوه بر آن با توجه به میزان مجازاتی که قانونگذار محترم در این ماده برای مرتکب در نظر گرفته است خود امارهای بر اهمیت این جرم دارد و آنچه موجب اهمیت این میشود مسلح بودن سارق است. لذا به نظر در این ماده داشتن سلاح همراه سارق شرط است.
نظر اقلیت
با توجه به اینکه در مواردی که قانونگذار محترم برای شمول یک ماده قید و شرطی را قرار نداده است نمیتوان به مجازات آن استناد نمود و عنوان مجازات را در نظر گرفت و ارکان آن را برای جرم دیگر شرط دانست. برای مثال در بزه انتقال مال غیر که دارای مجازات کلاهبرداری میباشد، آیا در انتقال مال غیر توسل به وسایل متقلبانه شرط میباشد، یقیناً شرط نمیباشد و در این ماده آرودن قید محارب در انتهای ماده باعث نمیشود که ارکان مادی محارب را شرط راهزنی دانست. لذا در این ماده داشتن سلاح شرط تحقق این جرم نمیباشد و میزان مجازات در نظر گرفته برای یک جرم نباید باعث شود که به ارکان مادی آن جرم اضافه کنیم.