صورتجلسه نشست قضائی
پرسش
در پرونده ای" الف" با سوءنیت بجای "ب" ذیل مبایعه نامه را امضاء می نماید و "ج" بعنوان خریدار از الف و ب به اتهام جعل امضاء و معاونت در آن شکایت می نماید . الف با حضور در دادسرا در مقام دفاع اظهار می دارد که امضای ذیل مبایعه نامه هیچ شباهتی با امضای ب ندارد. آیا اساساً شبیه سازی در تحقق بزه جعل شرط لازم است؟
نظر هیئت عالی
نظریه اکثریت قضات محترم دادگستری شهرستان رامسر موجه و مورد تأیید است ضمناً نظریه مشورتی شماره7/7681 ـ 74/11/5 ـ اداره کل حقوقی به شرح زیر مؤید این استنتاج است. 1ـ درست است که جعل عبارت است از ساختن نوشته یا امضاء یا مهر دیگری بر خلاف حقیقت ولی شباهت تام سند مجعول با خطوط و امضاء و مهر اصلی در هیچ یک از مواد مربوط به جعل شرط و رکن اساسی جعل شناخته نشده است و جزئی شباهت چیزهای ساختگی با اصول آن در بادی امر کافی است و نیز اضرار آنی شرط تحقق جعل نیست بلکه اگر عمل جعل در آتیه و حتی بالقوه متضمن ضرر دیگری باشد مورد با مواد مربوط به جعل منطبق است» بنابراین در مورد سئوال، جعل تحقق یافته و مرتکب آن در حدود مواد مربوطه قابل تعقیب کیفری است.
نظر اکثریت
هرچند در این خصوص میان حقوق دانان و رویه قضایی اتفاق نظر وجود ندارد. ( به عنوان مثال در نظریه 816/7 مورخ 20 /1372/2 اداره حقوقی، به وجود شبیه سازی در تحقق جعل اشاره کرده است و در نظریه 7682/7 مورخ 1373/11/15 آن اداره به نوعی برخلاف دیدگاه پیشین نظر داده است.) باید بر آن بود که در جعل و تزویر نوعی فریب نهفته شده است و لذا شبیه سازی جزئی از فریبکاری است اما منطقی آن است بین اسناد معروف و غیر آن تفاوت قائل شد. در اسنادی چون کارت ملی و اسکناس که از معروفیت خاصی برخوردارند، شبیه سازی و تقلید از شرایط تحقق جعل باشد و در سایر موارد مانند مثال پرونده که خریدار از امضاء مالک اطلاعی نداشته است (و فی الواقع از معروفیت برخوردار نیست ) بدون شبیه سازی هم عمل فریبکاری و به اشتباه انداختن امکانپذیر است.
نظر اقلیت
وجود شباهت و شبیه سازی از شروط لازم تحقق جرم جعل نیست، چراکه قانون گذار بدان تصریح نکرده است و قانون گذار حکیم است و شرط فوق را در تقلب در مسکوکات لازم انگاشته است و در غیر آن که صراحتی نداریم باید گفت که چنین شرطی از شروط لازم تحقق بزه جعل نیست؛ حال چه در اسناد معروف چه غیر معروف .
مبحث
کلمات کلیدی
مستندات قانونی
ماده 518 قانون مجازات اسلامی کتاب تعزیرات مصوب 1375 | ماده 523 قانون مجازات اسلامی بخش تعزیرات