صورتجلسه نشست قضائی
پرسش
در فرضی که زمین حالت موات داشته باشد، یعنی سابقه کشاورزی نسبت به آن وجود ندارد یا مربوط به مدت طولانی حداقل 10 سال و بیشتر باشد و شخصی با احیاء آن اقدام به غرس اشجار و احداث ساختمان نسبت به آن مینماید؛ آیا احداث ساختمان (با هر ابعادی) از مصادیق بزه تغییر کاربری غیرمجاز است؟
نظر هیئت عالی
ضمانت اجرای قانونی (مسئولیت مدنی و جزائی) تغییر کاربری اراضی مطابق قانون حفظ کاربری اراضی زراعی و باغها مصوب سال 1374، بنابر تفسیر محدود و مضیق و توجهاً به اصل برائت، اصل عدم و قاعده درأ و با مداقه در عنوان قانون و منطوق مواد مختلف ازجمله ماده 1 قانون مذکور، ناظر بر اراضی دارای کاربری مصوب یا طبیعی زراعی و باغها میباشد و فلسفه آن جلوگیری از تغییر کاربری زمینهای کشاورزی و باغها به مستحدثات و ... که احیاناً مخالف بهینهسازی و ارتقاء صنعت کشاورزی و باغداری میباشد. بنابراین ضمانت اجرای مذکور در سایر انواع کاربری و نوعیت اراضی مثل موات اعم از ذاتی یا اینکه به مرور زمان تبدیل به موات شده نمیگردد و نمیتوان مسئولیت مدنی وجزایی را نسبت به اشخاص که در اراضی موات مبادرت به مستحدثات نمودهاند تحمیل کرد.
نظر اکثریت
با توجه به تبصره 2 ماده 1 قانون حفظ کاربری اراضی زراعی و باغها، مرجع تشخیص اراضی زراعی و باغها در خارج از محدوده قانونی شهرها و شهرکها وزارت کشاورزی است؛ لذا در صورت اعلام گزارش تغییر کاربری از سوی اداره جهاد کشاورزی، امکان بررسی قضائی راجع به خلاف آن وجود ندارد.
نظر اقلیت
با عنایت به اینکه موضوع قانون حفظ کاربری اراضی زراعی و باغها، اراضی کشاورزی و باغات است، در صورت اثبات این موضوع که ملک مورد گزارش فاقد سابقه کشاورزی یا باغ باشد؛ موضوعاً از شمول قانون یاد شده خارج است و ایجاد ساختمان در این ملک فاقد وصف کیفری است.
مبحث
مستندات قانونی
ماده 1 قانون حفظ کاربری اراضی زراعی و باغها مصوب 1374