صورتجلسه نشست قضائی
پرسش
یک مرد ایرانی با یک تبعه عراقی در ایران ازدواج مینماید و ازدواج فیمابین دائمی بوده است و اما در شناسنامه مرد این ازدواج قید نشده است. آیا چنین ازدواجی تحت عنوان ازدواج دائم «که نام زوجه در شناسنامه زوج قید نشده است» اعتبار قانونی دارد یا خیر؟ آیا با در نظر گرفتن این موضوع که یک طلاق نامه عادی موجود میباشد که بیانگر این است که واقعه طلاق نزد چند نفر شهود جاری گردیده است و فاقد تاریخ نیز میباشد، اگر ورثه مرد مدعی شوند که قبل از مرگ مورث طلاق صورت گرفته ولی زن مدعی این طلاق صوری و جعلی است و بعد از عقد جهت جلوگیری از ارث بری تنظیم گردیده است تکلیف دادگاه چیست؟ نظر به فوت زوج آیا زوجه از وی ارث میبرد یا خیر؟ لطفاً پاسخ مستدل و با ذکر مواد و مستندات قانونی باشد. لازم به ذکر است موضوع اصلی سؤال بررسی اعتبار عقد نکاح و ارث بری زوجه با در نظر گرفتن سؤال مطروحه میباشد.
نظر هیئت عالی
در فرض سوال ازدواج دائم فرد ایرانی با تبعه خارجی بدون ذکر واقعه نکاح در سند سجلی طرف ایرانی، صحیح است و عدم رعایت تشریفات مذکور موجبات بیاعتباری عقد نکاح را فراهم نمیکند و تمام آثار عقد نکاح دائم را دارد؛ در صورتی که طلاق نامهای ارائه شود، موضوع مستلزم رسیدگی قضایی است که در صورت اثبات صحت وقوع طلاق قبل از فوت زوج یا زوجه رابطه وراثت ناشی از نکاح دائم برقرار نمی شود؛ لیکن اگر بر فرض ثابت شود که طلاق نامه جعلی است و قبل از فوت زوج طلاقی واقع نشده، در این صورت زوجه از زوج ارث می برد.
نظر اکثریت
عدهای معتقدند عدم رعایت و جری تشریفات قانونی که به تصویب مجلس شورای اسلامی میرسد در بسیاری از موارد و موضوعات شرعی از جمله ازدواج و طلاق موجب بطلان عقد نکاح و نیز طلاق به لحاظ رعایت نکردن این تشریفات قانونی نیست مانند عدم ثبت واقعه نکاح که در حقوق ایران جرم انگاری شده است، لذا در پاسخ سؤال چنین ازدواج و طلاقی صحیح میباشد. در خصوص قسمت دوم سؤال باید قائل به تفکیک شد اگر اصل واقعه طلاق یا زمان آن مورد انکار یا تردید قرار گرفت یا نسبت به آن ادعای جعل شد بدواً دادگاه به این موضوع رسیدگی و چنانچه احراز گردید که طلاقی واقع نگردیده زوجه ارث میبرد و اگر ادعای ورثه دایر بر اینکه که قبل از مرگ مورث طلاق صورت گرفته در محکمه اثبات و احراز گردد در این فرض زوجه از زوج ارث نخواهد برد و مبرهن است این موارد نیازمند به رسیدگی در محکمه است که باید احراز گردد.
نظر اقلیت
عقد نکاح صحیح میباشد ولی طلاق صحیح نیست چون تشریفات آن رعایت نشده است.
کلمات کلیدی
مستندات قانونی
ماده 10 قانون مدنی | ماده 190 قانون مدنی