صورت‌جلسه نشست قضائی

نظر اکثریت

در این راستا در ماده ۴۰۶ قانون آیین دادرسی کیفری آمده است: «در تمام جرایم، به استثنای جرایمی که فقط جنبه حق اللهی دارند، هرگاه متهم یا وکیل او در هیچ‌ یک از جلسات دادگاه حاضر نشود یا لایحه دفاعیه نفرستاده باشد، دادگاه پس از رسیدگی، رأی غیابی صادر می‌کند. در این صورت، چنانچه رأی دادگاه مبنی بر محکومیت متهم باشد، ظرف بیست روز از تاریخ ابلاغ واقعی، قابل واخواهی در همان دادگاه است و پس از انقضای مهلت واخواهی برابر مقررات حسب مورد قابل تجدیدنظر یا فرجام است. تبصره ۳ - در جرایمی که فقط جنبه حق اللهی دارند، هرگاه محتویات پرونده، مجرمیت متهم را اثبات نکند و تحقیق از متهم ضروری نباشد، دادگاه می‌تواند بدون حضور متهم، رأی بر برائت او صادر کند.» در این خصوص خاطر نشان می‌شود که محدودیت مقرر در صدر ماده فوق مبنی بر ممنوعیت صدور رای غیابی دال بر محکومیت متهم در جرائم حق اللهی محض، فقط مربوط به موارد صدور «حکم» به معنای خاص بوده و شامل قرارهای دادسرا نمی‌شود و اساساً حضوری یا غیابی محسوب شدن رأی مراجع کیفری، صرفاً مربوط به دادگاه و مرحله دادرسی به معنای خاص و معطوف به حق واخواهی متهم است که بحث در خصوص آن ارتباطی به دادسرا و تصمیمات آن بالاخص قرار جلب دادرسی که صرفاً نمایانگر توجه اتهام به متهم بوده و حکایت از محکومیت ایشان به تحمل مجازات ندارد نمی‌شود. اتفاقاً برخلاف حکم مقرر در ماده فوق که حکایت از ممنوعیت صدور حکم غیابی در مرحله دادرسی در خصوص جرائم حق اللهی محض دارد، در مرحله تحقیقات مقدماتی بازپرس در مطلق جرائم اعم از اینکه دارای جنبه حق الله محض و یا حق الناس توأم با حق الله بوده، مکلف است تحقیقات مقدماتی را سریعاً انجام و در این خصوص تأخیر نکند که در این راستا با توجه به مصادیق تمثیلی مقرر در ماده ۹۰ قانون آیین دادرسی کیفری، صدور قرار نهایی (جلب به دادرسی) به عنوان مهم‌ترین قسمت تحقیقات مقدماتی نیز باید به نحوه سریع انجام شود. در این راستا در ماده ۹۴ قانون پیش گفته آمده است: «تحقیقات مقدماتی باید به سرعت و به نحو مستمر انجام شود و ایام تعطیل مانع انجام آن نیست.»