صورتجلسه نشست قضائی
پرسش
چنانچه آقای «الف» در درگیری با آقایان «ب»، «ج» و «د» مرتکب ایراد ضرب و جرح عمدی به آنان گردد شود و همچنین مدعی دفاع مشروع باشد، در تحقیقات اولیه هم شرایط دفاع وی احراز شود، با توجه به این که دفاع مشروع از عوامل موجهه جرم بوده و در این حالت عنصر مادی بزه محقق شده و رفتار ارتکابی نیز جرم محسوب می شود، آیا دادسرا می تواند به استناد دفاع مشروع، قرار منع تعقیب صادر کند یا اینکه باید پرونده را با صدور کیفرخواست به دادگاه ارسال کند تا دادگاه کیفری نسبت به صدور رأی مقتضی اقدام نماید؟
نظر هیئت عالی
دفاع مشروع یکی از عوامل زایل کننده عنصر قانونی جرم است و در صورت وجود شرایط دفاع مشروع مرتکب قابل تعقیب و مجازات نیست بنابراین در دادسرا نیز می توان به اعتبار دفاع مشروع و عدم وقوع بزه قرار منع تعقیب صادر نمود، نتیجتاً نظریه اکثریت صحیح است.
نظر اکثریت
چون دفاع مشروع از عوامل موجهه جرم است، پس رکن قانونی بزه ناقص بوده با این وصف جرمی اتفاق نیفتاده است، سپس دادسرا می بایست قرار منع تعقیب صادر کند.کمیسیون آموزشی معاونت آموزش و تحقیقات قوه قضائیه به این سؤال چنین پاسخ داده است: با احراز دفاع مشروع، تعقیب کیفری و صدور کیفرخواست موجبی ندارد؛ بنابراین چنانچه ضمن تحقیقات دادسرا، شرایط و ارکان دفاع مشروع احراز شود، صدور قرار منع تعقیب جایز است؛ زیرا در چنین حالتی وصف مجرمانه وجود ندارد؛ به نظر می رسد پاسخ کمیسیون آموزش از پشتوانه منطقی و حقوقی بیشتری برخوردار است.
نظر اقلیت
از آنجایی که رکن مادی بزه و قصد مجرمانه محقق است؛ لذا عنصر قانونی ایراد ضرب و جرح نیز موجود است پس رفتار مجرمانه واقع شده است، ولی مجازات آن تحت جهتی به نام دفاع مشروع ساقط می شود و چون تعیین مجازات و احراز شرایط اسقاط مجازات و اجرا و میزان آن با دادگاه است، لذا دادسرا با صدور قرار جلب به دادرسی، ،پرونده را به دادگاه ارسال می کند تا دادگاه درصورت احراز، رأی بر برائت صادر کند.
مبحث
مستندات قانونی
ماده 156 قانون مجازات اسلامی مصوب 1392 و تبصرههای آن | ماده 380 قانون آیین دادرسی کیفری | ماده 525 قانون مجازات اسلامی