صورتجلسه نشست قضائی
پرسش
آیا اجازه اخیر، ( رسیدگی به کلیه جرایم مرتبط با سلاح و مهمات نظامیان در سازمان قضایی نیروهای مسلح ) جرایم مرتبط با سلاح که در مقام ضابط دادگستری ارتکاب می یابد را هم شامل می شود یا خیر؟
نظر هیئت عالی
1- بر اساس اصل ۱۷۲ (1)قانون اساسی و ماده ۵۹۷ (2) قانون آیین دادرسی کیفری رسیدگی به جرایم در مقام ضابط، با محاکم عمومی است و اجازه مقام معظم رهبری منصرف از جرایم در مقام ضابط دادگستری است. زیرا استجازه های موضوع تبصره ۱ ماده ۵۹۷ همگی غیر از جرایم در مقام ضابط بوده و تا کنون اجازه رسیدگی به جرایم ضابطین به سازمان قضایی داده نشده است. 2- اجازه اخیر هر چند اطلاق دارد، لیکن منصرف از جرایم در مقام ضابط است،زیرا: الف) اجازه در شمول تبصره ۱ ماده ۵۹۷ قانون آیین دادرسی کیفری قرار می گیرد و در صدر ماده هم به صراحت جرایم در مقام ضابط از صلاحیت محاکم نظامی خارج شده است. ب) صدر ماده اطلاق دارد و شامل تبصره ماده هم می شود و استدلال تخصیص صدر ماده توسط تبصره خیلی قابل دفاع نیست. 3- قبل از اجازه اخیر نیز برداشت قضات از ماده ۵۹۷ و همچنین رویه قضایی ، این بود که صلاحیت دادگاه نظامی منصرف از رسیدگی به جرایم در مقام ضابط است. اضافه شدن موارد جدید به مصادیق تبصره نیز تغییری در برداشت قبلی و رویه قضایی ایجاد نمی کند. 4- از لحاظ بررسی سابقه و مطالعه فرآیند تصویب قانون نیز، در ابتدای تدوین پیش نویس لایحه آیین دادرسی جرایم نیروهای مسلح در اداره کل حقوقی سازمان، نظر این بود که ، عبارت " به جز جرایم در مقام ضابط دادگستری" در ماده ۵۹۷ قید نشود. اما عبارت موصوف در مراحل بعدی تصویب ، با توجه به نظرهای مرکز پژوهش ها و کمیسیون قضایی مجلس شورای اسلامی به ماده اضافه شد. حتی در کمیسیون قضایی مجلس نیز سازمان تلاش زیادی کرد که این عبارت حذف شود یا عبارت : جرایم در مقام ضابط، جرایم در حین خدمت محسوب می شود: به ماده اضافه شود که مورد موافقت کمیسیون قضایی مجلس و همچنین قوه قضاییه قرار نگرفت.
نظر اکثریت
بر اساس اصل ۱۷۲ قانون اساسی و صراحت صدر ماده ۵۹۷ قانون آیین دادرسی کیفری، اجازات موضوع تبصره ۱ ماده ۵۹۷ قانون موصوف منصرف از جرایم در مقام ضابط دادگستری است.
نظر اقلیت
اجازه اخیر اطلاق دارد و شامل جرایم در مقام ضابط دادگستری نیز می شود. 1- اصولاً فلسفه استجازه افزایش صلاحیت های سازمان است و نمیتوان آن مواردی که صراحتاً در استجازه به عنوان صلاحیت سازمان آمده با تفسیر مضیق از صلاحیت سازمان خارج نمود. چون استجازه، صلاحیت محاکم عمومی در خصوص جرایم در مقام ضابط را تخصیص داده است؛ به عبارتی، جرایم مامورین در مقام ضابط در صلاحیت محاکم عمومی دادگستری است ، مگر مواردی که صراحتاً در استجازه بیان شده که آن موارد از جمله فرض پرسش در صلاحیت سازمان قضایی است. 2- اینکه بعضی همکاران با توسل به قاعده تفسیر به نفع متهم، صلاحیت محاکم عمومی را پذیرفتهاند ، در بحث احراز صلاحیت تفسیر به نفع متهم جایگاهی ندارد. ضمن اینکه دلیلی وجود ندارد که رسیدگی در محاکم عمومی به نفع متهم باشد. 3- هدف اصلی از استجازه، رسیدگی به کلیه جرایم مرتبط با سلاح و مهمات کارکنان شاغل در نیروهای مسلح در سازمان قضایی نیروهای مسلح بوده و تفکیک جرایم در مقام ضابط از اصل اجازه، مغایر با هدف موصوف است. 4- اجازه اطلاق دارد و صدر ماده ۵۹۷ قانون آیین دادرسی کیفری مبنی بر رسیدگی به جرایم در مقام ضابط در محاکم عمومی را تخصیص می دهد.
کلمات کلیدی
مستندات قانونی
اصل 172 قانون اساسی | ماده 597 قانون آیین دادرسی کیفری