صورت‌جلسه نشست قضائی

کد نشست:۱۴۰۳-۱۰۲۹۷
برگزار شده توسط:استان سازمان قضائی نیروهای مسلح/ شهر سمنان
تاریخ برگزاری:۱۴۰۲/۰۲/۱۸
موضوع:ضابط دادگستری

پرسش

اگر شخصی که سمت ضابط دادگستری نداشته باشد آیا می تواند از فردی که در حال تعرض است دفاع کند و در صورت دفاع نمودن، آیا مشمول قانون حمایت از آمران به معروف و ناهیان از منکر قرار می گیرد یا خیر؟

نظر هیئت عالی

اگر منظور دفاع از خود در برابر تعرض است که مطابق ماده 156 قانون مجازات اسلامی دفاع مشروع حق قانونی و شرعی افراد است و ارتباطی به بحث ضابطیت ندارد. و اگر منظور دفاع از دیگران که در تبصره 1 ماده 156 موارد جایز دفاع از دیگران آمده است و در شرایط 5 گانه مندرج در این تبصره،دفاع از دیگران جایز است حتی اگر ضابط دادگستری نباشد. از لحاظ شرعی دفاع مشروع با جمع شرایط واجب کفایی است و بحث امر به معروف و نهی از منکر با مقوله دفاع مشروع متفاوت است و نباید این دو موضوع را باهم خلط نمود. در امر به معروف ونهی از منکر وظیفه همگانی، امر و نهی قلبی، زبانی و نوشتاری است.

نظر اتفاقی

با عنایت به ماده 4 قانون حمایت از آمران به معروف و ناهیان از منکر که مقرر می دارد: مراتب امر به معروف و نهی از منکر، قلبی، زبانی، نوشتاری و عملی است که مراتب زبانی و نوشتاری آن وظیفه آحاد مردم و دولت است و مرتبه عملی آن در موارد و حدودی که قوانین مقرر کرده تنها وظیفه دولت است به نظر می رسد با توجه به ماده مرقوم افراد عادی که ضابط دادگستری نیستند فقط وظیفه زبانی و نوشتاری دارند و موارد عملی بر عهده دولت است بنابراین افراد عادی نمی توانند متعرض جان و جسم افراد شوند. همچنین ماده 6 قانون مذکور بیان می دارد: هیچ شخص یا گروهی حق ندارد به عنوان امر به معروف و نهی از منکر به اعمال مجرمانه از قبیل توهین، افترا، ضرب، جرح و قتل مبادرت نماید. مرتکب طبق قانون مجازات اسلامی، مجازات می شود. یا در دیدگاهی دیگر می توان گفت با عنایت به ماده 2 قانون حمایت از آمران به معروف و ناهیان از منکر، امر به معروف و نهی از منکر، دعوت و واداشتن دیگران به معروف و نهی و بازداشتن از منکر است فلذا اگر شخصی که سمت ضابط دادگستری ندارد، به فردی که در حال تعرض به دیگری است امر به معروف کند و او را از منکر بازدارد ولی شخص متعرض در مقابل آسیب و جرحی به آمر به معروف و ناهی از منکر بزند مشمول قانون حمایت از آمران به معروف و ناهیان از منکر قرار می گیرد.

ضابط دادگستری | نشست قضایی | قضا