صورتجلسه نشست قضائی
پرسش
در رابطه با جرایم غیر قابل گذشت، چنانچه شاکی خصوصی پس از قطعیت حکم، رضایت بی قید و شرط خویش را اعلام نماید، آیا قاضی اجرای احکام کیفری مکلف است پرونده را به دادگاه ارسال نماید؟ یا باید شخصِ محکوم علیه نیز درخواست تخفیف بر اساس ماده فوق را ارئه دهد؟ بعبارت دیگر آیا دادگاه میتواند بدون درخواست محکومعلیه ماده فوق را نسبت به وی اعمال نماید؟ (به عنوان مثال محکومعلیه متواری بوده ولی شاکی اعلام رضایت میکند)
نظر هیئت عالی
با توجه به قاعده «حاکمیت متن قانون» و با عنایت به منطوق صریح ماده 483 قانون آیین دادرسی کیفری که فرآیند تجدیدنظر در میزان مجازات را منوط به «درخواست محکومعلیه» دانسته، اعمال مفاد این ماده بدون تقاضای شخص محکومعلیه فاقد وجاهت قانونی است. هرچند اعلام رضایت شاکی خصوصی پس از قطعیت حکم از شروط لازم تخفیف مجازات است، اما مقام قضایی تنها در صورت تقدیم دادخواست از ناحیه محکومعلیه صلاحیت ورود به این موضوع را دارد. در نتیجه، تحقق شرایط مقرر در ماده مزبور بدون تقاضای محکومعلیه امکانپذیر نیست و صرف رضایت شاکی برای اعمال آن کفایت نمیکند. لذا نظریه اقلیت قضات محترم دادگستری شهرستان نهبندان استان خراسان جنوبی مورد تأیید است.
نظر اکثریت
در فرض سوال، ارائه درخواست از طرف محکومعلیه ضروری نبوده، چه اینکه ماده 483 یک تاسیس ارفاقی به حال محکومعلیه میباشد و خصوصیتی در ارائه کننده تقاضا در غایت نظر قانونگذار وجود ندارد تا مانع از تقاضای اجرای احکام کیفری که وظیفه ذاتی آن رصد قوانین جهت استیفای حقوق محکومین است (همانند ماده 10قانون مجازات اسلامی) شود و نیز اعمال ماده موصوف تضییع کننده هیچ یک از حقوق محکومعلیه همانند ماده 442 از قانون مزبور (حق تجدیدنظرخواهی) نیز نخواهد بود ضمن آنکه میبایست نصوص شکلی را به نفع محکومعلیه تفسیر نمود و بهرهمندی از چنین تاسیساتی را مقید به تقاضای شخص محکومعلیه ننمود.
نظر اقلیت
با توجه به متن ماده 483 قانون آیین دادرسی کیفری که صراحتا بیان شده: «محکومعلیه میتواند از دادگاه صادر کننده حکم قطعی درخواست کند در میزان مجازات او تجدیدنظر شود.»؛ لذا ارائه درخواست از ناحیه محکومعلیه ضروری میباشد.
مستندات قانونی
ماده 483 قانون آیین دادرسی کیفری