صورتجلسه نشست قضائی
پرسش
با در نظر داشتن ماده 163 قانون آیین دادرسی مدنی، چنانچه خواهان در دادخواست رفع تصرف عدوانی از ملک، اعلام بطلان معامله فیمابین خود و خوانده پیرامون همان ملک را طرح و تقدیم نماید؛ آیا دادگاه میبایست ماهیتاً رسیدگی نماید یا طرح توامان این دوخواسته بنابر ماده صدرالذکر امکانپذیر نمیباشد؟
نظر هیئت عالی
از فرض مساله چنین استنباط میشود که خواهان با انجام معاملهای با خوانده، عین یا منافع ملک موضوع دعوی را به خوانده انتقال داده است و خوانده با رضایت یا بدون رضایت خواهان در آن ملک متصرف شده است و اکنون خواهان ضمن طرح دعوی بطلان معامله، رفع تصرف عدوانی خوانده را نیز خواسته است. ماده 163 قانون آیین دادرسی دادگاههای عمومی و انقلاب در امور مدنی میگوید: کسی که راجع به مالکیت اقامه دعوی کرده است، نمیتواند نسبت به تصرف عدوانی طرح دعوی نماید. بنابراین همانطوریکه در نظریه اقلیت آمده است، در فرض سوال دعوی خواهان راجع به مالکیت است؛ لذا نمیتواند ضمن دعوی بطلان معامله از دعوی تصرف عدوانی و امتیازات آن از قبیل رسیدگی خارج از نوبت و بدون تشریفات آیین دادرسی مدنی و اجرای بلافاصله رأی بدوی استفاده کند؛ بنابراین لازم است دادگاه رسیدگی کننده فارغ از اینکه تصرفات خوانده با رضایت یا بدون رضایت خواهان بوده باشد، دعوی تصرف عدوانی را به استناد ماده مذکور به قرار ختم کند.
نظر اکثریت
با توجه به اینکه ماده 163 صراحتاً به خواسته اثبات مالکیت و حق اشاره نموده است؛ لذا طرح خواسته بطلان، منصرف از موضوع مذکور میباشد و قانونگذار در مقام بیان بوده و به چنین موضوعی اشاره ننموده است. دادگاه حسب مورد در خصوص هر کدام از خواستهها بنابر شرایط رسیدگی مینماید. به بیان دیگر در خصوص رفع تصرف عدوانی به سبق تصرفات خواهان و لحوق تصرفات عدوانی خوانده توجه و در مورد بطلان معامله به سبب بطلان و ادله خواهان رسیدگی مینماید.
نظر اقلیت
با توجه به اینکه قانونگذار در طرح دادخواست رفع تصرف عدوانی، مقام قضایی را فارغ از اوصاف مالکیت طرفین دانسته؛ لذا طرح هرگونه خواسته که مستلزم احراز مالکیت باشد اعم از آنکه اثبات مالکیت یا اعلام بطلان باشد با خواسته رفع تصرف عدوانی صحیح نبوده و مقام قضایی میبایست در این صورت قرار عدم استماع دعوا به استناد مواد 2 و 163 قانون آیین دادرسی مدنی صادر نماید.
مبحث
مستندات قانونی
ماده 163 قانون آیین دادرسی مدنی | ماده 2 قانون آئین دادرسی مدنی