صورت‌جلسه نشست قضائی

کد نشست:۱۴۰۳-۱۰۷۰۳
برگزار شده توسط:استان اصفهان/ شهر اصفهان
تاریخ برگزاری:۱۳۹۹/۰۷/۰۶
موضوع:طلاق توافقی

پرسش

1- آیا در طلاق توافقی زوجین می توانند توامان به عنوان خواهان دادخواست تقدیم نمایند؟ در فرض اخیر چنانچه زوج وکالت بلا عزل در طلاق توافقی با حق توکیل به غیر، از جمله وکیل دادگستری بدهد و زوجه بر اساس وکالت نسبت به اخذ وکیل برای زوج اقدام نماید، آیا زوجه و وکیل مزبور می توانند توامان به عنوان خواهان، دادخواست طلاق توافقی مطرح نمایند؟ 2- در فرض مثبت بودن جواب سوال اول چنانچه حین رسیدگی به پرونده، زوج با اطلاع از اقدام زوجه به عنوان اصیل و اینکه خواهان پرونده با موضوع طلاق توافقی هست، نسبت به استرداد دعوی طلاق اقدم نمایید تکلیف محکمه چیست؟ 3- چنانچه محکمه بدوی بدون توجه به اقدام اصیل و لحاظ توافق زوجه و وکیل مع الواسطه اقدام به صدور گواهی عدم امکان سازش نمود و به دلیل اسقاط حق تجدیدنظرخواهی و فرجام خواهی ایشان رای قطعی صادر نموده و متعاقبا زوجه را جهت اجرای صیغه طلاق به دفتر طلاق معرفی نمود، از آن طرف زوج به رأی صادره اعتراض و تقاضای تجدیدنظرخواهی کرد تکلیف چیست؟ درمورد اخیر چنانچه اعتقاد داشته باشیم محکمه می بایست با لحاظ تقاضای استرداد دادخواست از سوی زوج به عنوان اصیل، قرار رد دعوی صادر می کرد و به نوعی اقدام محکمه بدوی را اشتباه بدانیم، از آن طرف زوجه در دفتر طلاق مطلقه شده باشد تکلیف چیست؟ 4- آیا مواعد موضوع ماده 443 قانون آیین دادرسی مدنی در مورد مهلت های 3 ماهه و 6 ماهه گواهی عدم امکان سازش و طلاق ساری و جاری ست یا خیر؟ چنانچه در پایان مهلت 3 ماه یا 6 ماه با درخواست احد از زوجین مراتب به دفتر طلاق منعکس شود آیا مهلت خاصی جهت اجرای صیغه طلاق متصور است؟ 5-در پرونده های طلاق چنانچه شروط ضمن عقد محرز و اجازه اعمال وکالت جهت اجرای صیغه طلاق داد شود مهلت اعتبار آن 3 ماه است یا 6 ماه؟ با توجه به اینکه در قانون صرفاً برای گواهی عدم امکان سازش و طلاق مهلت اعتبار تعیین شده است.

نظر هیئت عالی

نظریه اتفاقی مطلوب و مورد تأیید است با این توضیح که، به استناد ماده 8 قانون حمایت خانواده رسیدگی در دادگاه خانواده با تقدیم دادخواست انجام می‌شود؛ در نتیجه شرایط لازم برای تقدیم دادخواست باید رعایت شود. یعنی امکان اینکه در دادخواست زوج و زوجه هردو خواهان باشند و دادخواست خوانده نداشته باشد وجود ندارد. از طرف دیگر اساساً در سیستم مدیریت پرونده (سمپ) بدون قید خوانده، امکان ثبت و دریافت کد رهگیری پرونده وجود ندارد. در صورتی که زوجه با استخدام وکیل دادگستری برای زوج، اقدام به طرح دعوی طلاق یا تقاضای گواهی عدم امکان سازش به طرفیت خود کند، از آنجایی که داشتن وکیل مانع از اقدام اصیل نمی باشد، زوج امکان استرداد دادخواست یا تقاضا و یا دعوا را خواهد داشت و در چنین حالتی دادگاه باید قرار ابطال دادخواست یا رد دعوی را صادر نماید. مگر اینکه در وکالت زوج به زوجه حق اقدام در موارد مذکور از اصیل سلب نشده باشد. در صورتی که وکیل زوج با اختیار حاصل از وکالتنامه در مرحله بدوی حق تجدیدنظر یا فرجام را اسقاط کرده باشد، تجدیدنظرخواهی یا فرجام خواهی بعدی زوج به عنوان اصیل قابلیت پذیرش ندارد و دادگاه تجدیدنظر باید قرار رد دعوی تجدیدنظرخواهی زوج را صادر نماید. در صورتی که دادگاه بدون اعتنا به استرداد دادخواست یا دعوی از ناحیه اصیل، اقدام به صدور رأی و اجرای آن کرده باشد (در حالتی که باید استرداد یا دعوی از سوی اصیل توجه می‌کرد) آن رأی با رعایت سایر شرایط قابلیت نقض و اعاده وضع به حالت قبل خواهد داشت. ماده 443 قانون آیین دادرسی دادگاههای عمومی و انقلاب در امور مدنی مقرر می‌دارد: سال دوازده ماه، ماه سی روز، بنابراین سه ماه یعنی 90 روز و شش ماه یعنی 180 روز ، بنابراین بعد از مراجعه زوجه به دفترخانه رسمی طلاق قانون مهلتی را برای اجرای طلاق در دفترخانه و اتمام ثبت آن معین نکرده است؛ اما دفاتر اسناد رسمی طلاق مکلف به اجرای وظایف قانونی خود در زمان متعارف هستند. با این وصف به نظر می‌رسد چون دادگاه حکم به احراز تحقق شرط وکالت می‌نماید، این مهلت شش ماه می‌باشد.

نظر اتفاقی

1)- در ماده 8 قانون حمایت خانواده مصوب 1391 مقرر گردیده است که رسیدگی در دادگاه خانواده باید با تقدیم دادخواست صورت پذیرد و دادخواست باید شرایط ماده 51 قانون آئین دادرسی مدنی را داشته باشد. لذا اینکه قانونگذار در ماده 25 قانون حمایت خانواده اشعار می دارد در صورتی که زوجین متقاضی طلاق توافقی باشند بدان معنا نیست که هر دو خواهان قرار بگیرند بلکه با توجه به ماده 8 قانون حمایت خانواده و همچنین ماده 48 قانون آئین دادرسی مدنی لزوماً دادخواست باید تنظیم شود و دادخواست مزبور باید ازشقوق ماده 51 قانون مرقوم تبعیت نماید ، به عبارتی دیگر در پاسخ به این سوال زوجین هر دو نمی توانند خواهان قرار بگیرند و نظریه شماره 1174/198/7 مورخ 25/08/1398 اداره حقوقی قوه قضائیه هم مفید این معنا می باشد و شایان ذکر است که دفاتر خدمات الکترونیک قضائی باید از تنظیم چنین دادخواست هایی خوداری نمایند و نیز مسئولین ارجاع نظارت نمایند دادخواستهای صحیح ارجاع گردد. 2)- در پاسخ به سوال دوم موضوع در سوال اول مطرح و پاسخ داده شده و پاسخ مجدد منتفی است. 3)- با عنایت به اینکه سوال سوم در راستای سوالهای اول و دوم مطرح شده است اقدام دادگاه بدوی در صدور رای قطعی مواجه با اشکال شرعی و قانونی است و در صورت تجدید نظر خواهی زوج دادگاه تجدیدنظر تکلیف به رسیدگی دارد و باید رای بدوی را نقض و قرار عدم استماع دعوی صادر نماید. 4)- حسب مفاد ماده 34 قانون حمایت خانواده 1391 مدت اعتبار گواهی عدم سازش برای تسلیم آن به دفتر رسمی طلاق سه ماه پس از تاریخ ابلاغ رای قطعی یا قطعی شدن رای است و در ادامه اشعار می دارد چنانچه گواهی مذکور در ظرف این مهلت تسلیم نشود یا طرفی که آن را به دفتر خانه رسمی طلاق تسلیم کرده است ظرف مدت سه ماه از تاریخ تسلیم در دفتر خانه حاضر نشود یا مدارک لازم را ارائه نکند گواهی صادره از درجه اعتبار ساقط است فلذا احکام طلاق اعم از حکم قضائی که به جهت عسر و حرج زوجه یا احراز شرایط اعمال وکالت در طلاق صادر گردیده است حسب مفاد ماده 33 قانون حمایت خانواده شش ماه پس از تاریخ ابلاغ رای فرجام خواهی یا انقضائ مهلت فرجام خواهی است لذا مواعد سه ماهه در گواهی عدم امکان سازش و شش ماهه در احکام قطعی طلاق از جهت احتساب مواعد، تابع مواد 443 الی 445 قانون آئین دادرسی مدنی می باشد . 5)- در طلاق های توافقی در جائی که متقاضی طلاق مرد باشد گواهی عدم امکان سازش صادر می گردد و مدت اعتبار آن مستند به ماده 34 قانون حمایت خانواده سه ماه پس از ابلاغ رای قطعی یا قطعی شدن رای است و در جائی که طلاق به درخواست زن باشد دو حالت متصور است یکی زوجه به جهت عسر و حرج تقاضای طلاق دارد و دیگری آنکه به لحاظ تخلف زوج از شرایط دوازده گانه ضمن عقد تقاضای طلاق می نماید که در این صورت مستفاد از ماده 33 قانون حمایت خانواده مدت اعتبار احکام طلاق شش ماه پس از تاریخ ابلاغ رای فرجامی یا انقضای مهلت فرجام خواهی است.

مبحث

کلمات کلیدی

مستندات قانونی

ماده 33 قانون حمایت از خانواده | ماده 34 قانون حمایت خانواده | ماده 443 قانون ایین دادرسی مدنی | ماده 444 قانون ایین دادرسی مدنی | ماده 445 قانون ایین دادرسی مدنی | ماده 48 قانون آئین دادرسی مدنی | ماده 51 قانون آئین دادرسی مدنی | ماده 8 قانون حمایت از خانواده

طلاق توافقی | نشست قضایی | قضا