صورتجلسه نشست قضائی
پرسش
در سند نکاحیه با توافق و اعلام زوجین مَهر به صورت عندالاستطاعه بر ذمّه زوج قرار گرفته است. در صورتیکه با این شرط یا قید، دعوای مطالبه مَهر علیه زوج طرح و دادگاه استطاعت زوج را احراز نکند، الف: دادگاه چه تصمیمی اتخاذ خواهد کرد؟ ب: آیا شرط مذکور موجب جهل به مَهر و در نتیجه بطلان آن می¬شود؟
نظر هیئت عالی
سؤال مطروحه حاکی از این است که زوجین در حین وقوع عقد نکاح توافق کرده¬اند که زمانی زوجه میتواند مَهر خود را وصول نماید که زوج نسبت به پرداخت آن توانایی و استطاعت داشته باشد و قید عندالاستطاعه موجب جهل به مَهر نیست زیرا مقدار مَهر مشخص و معین است. در نهایت زوجه زمانی می¬تواند در مقام مطالبه برآید که زوج قادر به پرداخت باشد. در صورتیکه زوجه دعوای مطالبه مَهر را مطرح نماید و دادگاه پس از رسیدگی¬های لازم به این نتیجه برسد که زوج توانایی پرداخت ندارد، رأی به رد دعوا صادر خواهد کرد و هر وقت قدرت زوج بر تأدیه مَهر بر دادگاه ثابت گردد، حکم لازم را صادر خواهد نمود و همیشه و یا حتی به دفعات این دعوا قابل طرح خواهد بود.
نظر اتفاقی
نظر اول: عندالاستطاعه بودن مَهر موجب جهل به مَهر نبوده و باعث بطلان آن نمی¬شود. درخصوص خواسته، رأی صادر می¬شود و در مرحله اجرا منوط به استطاعت زوج است (اجرای حکم). نظر دوم: منوط کردن مَهر به شرط استطاعت، موجب عذری شدن معامله و موجب بطلان مَهر است چون شاید زوج تا ابد استطاعت پیدا نکند و باید قرار رد دعوا یا قرار عدم استماع صادر شود. نظر سوم: شرط استطاعت مالی زوج باطل است ولی مَهر و اصل نکاح صحیح میباشد و به جهت باطل بودن شرط، دادگاه به آن ترتیب اثر نداده و رسیدگی خواهد کرد.