صورتجلسه نشست قضائی
پرسش
اشخاصی در گروههای واتس اپ و تلگرام عضو گروهکهای معاندین میشوند؛ بررسی شود در فرضی که صرفاً عضویت دارند و هیچگونه فعالیتی نداشته باشند؛ ایا از مصادیق ماده ۴۹۹ قانون مجازات اسلامی است؟
نظر هیئت عالی
عضویت موضوع ماده 499 قانون مجازات اسلامی بخش تعزیرات مصوب 1375 موکول به اراده واقعی شخص است و صرف عضویت در گروههای پیامرسانها در فضای مجازی، قابل انطباق با ماده اخیرالذکر نیست.
نظر اکثریت
مشمول ماده مذکور میباشند. برابر با ماده ۷۸۱ قانون مجازات اسلامی در جایی که فضای مجازی وسیله ارتکاب بزه محسوب و در این قانون برای آن عنوان مجرمانه در نظر گرفته نشود میبایست به مواد عمومی مراجعه نمود. ایضا بخشنامهای نیز در این خصوص وجود دارد. همچنین در این ماده فضای حقیقی و ملموس صرفا مد نظر قانونگذار نیست و هر گونه فضایی که به عضویت در این گروهکها باشد را شامل میشود و در این میان فرقی بین دنبالکننده و عضو وجود دارد که در فضای اثباتی میبایست در کنار سایر قرائن و امارات، عضویت فرد لحاظ شود. به نظر میرسد به صرف عضویت داشتن در یک گروه در صورت عدم وجود سایر قرائن، این ماده را نتوان جاری نمود.
نظر اقلیت
خیر. مشمول عنوان مجرمانه مذکور نمیشود. از کلمه تشکیل کردن در ماده ۴۹۸ این قانون به نظر میرسد که ملاک و منظور قانونگذار، عضویت در گروههایی است که فضای فیزیکی داشته و در فضایی فیزیکی و ملموس نسبت به موافقت اساسنامه و مرامنامه اقدام و فرد در راستای این عضویت به فعالیت خود بپردازد.
مستندات قانونی
ماده 490 قانون مجازات اسلامی