صورتجلسه نشست قضائی
پرسش
شاکی (الف) در پروندهای دستور جلب سیار متهم (ب) را با اذن ورود به منزل و مخفیگاه اخذ و به دروغ و جهت هتک حرمت (ج) به ضابطین قضایی اطلاع میدهد که متهم (ب) در منزل (ج) حضور دارد و مأمورین به آن منزل مسکونی رفته و آن محل را مورد بازرسی شبانه قرار میدهند. آیا جرمی محقق گردیده است؛ در صورت پاسخ مثبت، چه بزهای تحقق یافته است؟
نظر هیئت عالی
1. اصل قانونی بودن دادرسی کیفری و ورود به منزل و تفتیش آن: ماده 2 قانون آیین دادرسی کیفری تصریح دارد به این که دادرسی کیفری باید مستند به قانون باشد و ماده 55 قانون آیین دادرسی کیفری تصریح دارد که ورود به منزل افراد باید با اجازه موردی مقام قضایی انجام شود. دستور کلی برای ورود به منازل مختلف فاقد اعتبار است و مأموران باید در هر مورد، اجازه جداگانه از مقام قضایی دریافت کنند. 2.سوءنیت شاکی و هتک حرمت منزل: عمل شاکی که عمداً و با سوءنیت منزل دیگری را به مأموران معرفی کرده است، مصداق هتک حرمت و توهین عملی محسوب میشود. این رفتار در حقوق کیفری، جرم مستقل بوده و میتواند تحت عنوان توهین عملی یا افترا (با ارائه اطلاعات دروغ به مأموران قضایی) تعقیب شود. 3. قاعده فقهی حرمت مسکن و آبروی افراد: بر اساس اصل 22 قانون اساسی قاعده «حرمت دارالمسلم» هتک حرمت منزل و سلب حیثیت فردی و اجتماعی صاحبخانه در فقه حقوق و فقه اسلام حرام و جرم محسوب میشود. در نتیجه عمل شاکی(الف) با سوءنیت و ارائه اطلاعات دروغ به مأموران قضایی، مصداق جرم هتک حرمت منزل و توهین عملی است و نظر اکثریت قضات محترم مذکور که با این دیدگاه منطبق است مورد تأیید میباشد.
نظر اکثریت
بازپرس به استناد ماده 55 قانون آیین دادرسی کیفری و تأکید تبصره 3 ماده 184 قانون آیین دادرسی کیفری اختیار صدور دستور کلی را در خصوص ورود به منزل و مخفیگاه ندارد و چنانچه عقیده بر ورود به منزل و مخفیگاه داشته باشد بایستی موردی در این خصوص تعیین تکلیف نماید و چنانچه موردی اشارهای نشده باشد مأمورین میتوانند با رعایت ماده 34 قانون آیین دادرسی کیفری مجوز آن را شفاهاً از مقام قضایی اخذ نمایند. در اینجا صدور دستور کلی توسط بازپرس مشمول ماده 575 قانون مجازات اسلامی (تعزیرات) است و اقدامات مأمورین ورود به عنف بوده و جرم واقع شده توسط الف نیز میتواند مصداق توهین عملی باشد یعنی هر گونه رفتاری اعم از گفتار، نوشتار، کردار و ... که باعث خفت و خواری برای طرف مقابل از لحاظ آبرو و شخصیت شود.
نظر اقلیت
باتوجه به اینکه حکم جلب سیار با اذن ورود به منزل و مخفیگاه توسط مقام قضایی صادر گردیده چنانچه کلیه شرایط قانونی رعایت شده باشد؛ جرمی تحقق نیافته و عنوان مجرمانه خاصی ندارد و فقط چنانچه خسارتی وارد شده باشد از باب ضمان شخصی الف مسئولیت مدنی دارد.
کلمات کلیدی
مستندات قانونی
ماده 184 قانون آیین دادرسی کیفری | ماده 55 قانون آیین دادرسی کیفری | ماده 575 قانون مجازات اسلامی