صورتجلسه نشست قضائی
پرسش
در پروندهای که فردی ملک خود را پنجاه سال قبـل فروخته است، پس از آن ملک موردمعامله یدبه ید پنج واسطه قرار میگیردودر نهایت نفر ششم پس از خرید آن با مبایعه نامه عادی اقدام به اخذ نقشه پروانه و احداث بنای مجدد میکند. حال نوه فروشنده اولی کـه سـند بـه نـام اوسـتدادخواستی مبنی بر تخلیه ملک مورد مذکور تقدیم دادگاه کرده است. دادگاه خوانده (ساکن فعلی ساختمان) را دعوت میکند و با ابلاغ قانونی، حکم تخلیه صادرمیشود، سپس حکـم بـه مرحلـه قطعی میرسد. به لحاظ عدم آشنایی خوانده به قانون عدم پیگیری ایشان حکم به مرحله اجرادرمی آید و نامبرده دادخواست به اثبات مالکیت و الزام خواندگان یداً به ید الی نهایه تقدیم دادگـاه میکند. یکی از خواندگان واسطه بین فروشندگان اصلی و ردیف سوم فوت کرده و هیچ ورثـه ای ندارد و شهود و اهالی همه معترفند و شهادت میدهند که صاحب اصلی سند رسـمی ملـک را درحال حیات خود به شخص دیگری که فوت کرده فروخته بوده است او نیز به ایادی بعدی و لکـن سند رسمی تنظیم نشده است حال تکلیف چیست؟ آیا میشود خواندگان را به الزام تنظیم سـندملزم کردمستندات کسانی که معتقد به جوابهای مثبت و منفی هستند چیست؟
نظر هیئت عالی
اولاً، به لحاظ اینکه ما بین محکوم له، یعنـی نـوه فروشـنده اولیه که مبادرت به طرح دعوای تخلیه علیه آخرین خریـدار نمـوده، هـیچگونـه رابطه حقوقی نظیر اجاره یا امانت یا غیر آن وجود نداشته است، اقامه دعـوا تحـت عنـوان تخلیه که ناظر به ید قانونی است موضوعیت نداشته و در اینگونه موارد باید دعـوا تحـت عنوان خلع ید غاصبانه مطرح میشد. ثانیاً، در مورد اقامه دعوای الزام وراث فروشنده اولیـه به انتقال رسمی ملک مورد دعوا به آخرین خریدار، دادگاه میتوانـد بـا اسـتماع گـواهی از گواهان و ملاحظه اصول قراردادهای عادی و با استفاده از هرگونه قراین و امارات و اعمال خارجی که مفید علم بر تحقق معامله بین فروشـنده اولیـه و خریـداران باشـد مبـادرت بـه صدور حکم علیه وراث فروشنده مبنی بر الزام ورثه به تنظیم سـند رسـمی انتقـال بـه نـام آخرین خریدار نماید. هرچند در اینگونه مواردطرح دعوا به طرفیـت همـه فروشـندگان و ایادی قبلی ضرورتی ندارد، چنانچه نسبت به فروش و نقل و انتقال یـک یـا چنـد نفـر از فروشندگان قبلی تردید حاصل شود، میتوان فروشـنده یـا فروشـندگان مـذکور را جهـت کمک و احراز واقع به دادرسی جلب کرد.
نظر اتفاقی
به طرفیت تمامی ایادی میشود داخواست داد و با شهادت شهود حکم به نفع خواهـان صـادر میشود.