صورت‌جلسه نشست قضائی

برگزار شده توسط:استان خراسان شمالی/ شهر بجنورد
تاریخ برگزاری:۱۳۸۵/۰۴/۰۵
موضوع:قابلیت استماع درخواست ابطال عملیات اجرایی شخص ثالث یا یکی از طرفین

پرسش

در مرحله اجرای حکم ممکن است مواردی حادث شود کـه لازم اسـت دادگـاه صـادرکننده اجراییه، اظهارنظر نماید. در بسیاری از این موارد یکی از طرفین پرونده و یا شخص ثالـث ممکن است به جهت ایرادی که بر علمیات اجرایی دارد دادخواست ابطال عملیـات اجرایـی ارایه نماید. آیا این دادخواست از جهت موازین حقوقی قابلیت استماع و رسیدگی دارد؟

نظر هیئت عالی

در فرض سؤال چنـانچـه شـخص ثالـث نسـبت بـه عملیات اجرایی اجرای احکام مدنی اظهار حقـی نمایـد و یـا ایـراد و اعتراضـی داشته باشد مطابق مقررات مـواد 146 و 147 قـانون اجـرای احکـام مـدنی بـه شـکایت از عملیات اجرایی رسیدگی و حسب مورد تعیین تکلیف خواهد شد. اعتراض شـخص ثالـث موضوع ماده 417 قانون آیین دادرسی مـدنی سـال 1379 نـاظر بـه مـواردی اسـت کـه در دعوایی رأی صادر شده باشد که به حقوق شخص ثالث خللی وارد آورد و آن شـخص یـا نماینده او در دادرسی که منتهی به رأی شده بهعنوان اصحاب دعوا دخالـت نداشـته باشـد. بنابراین، با توجه به مراتب فوق حسب مورد، دادگاه ذیصلاحیت باید تعیین تکلیف کند.

نظر اکثریت

ایرادی که در مرحله حکم و یا بعد از آن ممکن است از سـوی طـرفین پرونـده و یـا شـخص ثالث عنوان شود مصادیق مختلفی دارد، اما هریک از این مصادیق را که در نظر بگیریم میبینیم قانونگذار جهت بررسی و رسیدگی به آن راهکار مشخصی در نظر گرفته است. بهعنـوان مثـال اگر در اثنای اجرای حکم شخص ثالثی ادعای حقی نسبت به موضوع اجراییـه داشـته باشـد در موارد 420 و 421 قانون آیین دادرسی مدنی مشخص شده که باید دادخواست و یا درخواسـت (بسته به نوع اعتراض) ارایه نماید. اگر حکم غیابی در حال اجرا باشـد و محکـومٌعلیـه غیـابی نسبت به آن اعتراض داشته باشد باید دادخواست واخواهی بدهد. اگر مدرک و دلیـل جدیـدی به دست آید که بتوان با آن حکم اولیه را نقض کرد محکومعلیه باید دادخواست اعاده دادرسـی بدهد اگر شخص ثالث نسبت به مال توقیفی در اجرای احکام ادعای حقـی داشـته باشـد طبـق ماده 146 قانون اجرای احکام مدنی تحت عنوان ثالث به آن رسیدگی میشود. اگر محکومعلیـه مال توقیفی را از مستثنیات دین بداند اما اجرای احکام نظر مخالف داشته باشد، پرونده جهـت تعیین تکلیف به دادگاه ارسال میشود و دادگاه با یک دستور اظهارنظر مینماید. اگر نسبت بـه عملیات مزایده اعتراضی شود دادگاه بدون تشریفات و با یک دستور تعیین تکلیـف مـینمایـد. بنابراین، هر مصداقی را که در نظر بگیریم میبینیم که بدون دادخواست ابطال عملیات اجرایـی موضوع قابل طرح است، اما از طرفی رویه قضایی براین است که چنین دادخواستی در محـاکم قابل پذیرش است و آرای زیادی چه از محاکم بدوی و چه از محاکم تجدیدنظر صادر شده که در آنها نسبت به قبول یا رد دادخواست ابطال عملیات اجرایی اظهارنظر شده است؛ فلذا اگرچه از نظر حقوقی ضرورتی جهت ارایه دادخواست نیست اما اگر ارایه شد منعی جهت پـذیرش و رسیدگی نمی باشد.

نظر اقلیت

همان طور که بیان شد قانونگذار برای هریک از ایراداتی کـه ممکـن اسـت در جریـان اجـرای حکم یا پس از آن از سـوی طـرفین پرونـده و یـا شـخص ثالـث وارد شـود نحـوه رسـیدگی مشخصی با یک عنوان خاص حقوقی در نظر گرفته است. حال اگر معترضی تقاضـای خـود را در قالب این عنوان حقوقی که قانونگذار آن را تعیین کرده ارایه نکند، اعتراض وی قابـل قبـول نیست. بهعنوان مثال اگر محکومعلیه غیابی به جای دادخواسـت واخـواهی دادخواسـت ابطـال عملیات اجرایی ارایه کند و یا شخص ثالثی که نسبت به اصـل حکـم اعتـراض دارد بـه جـای اعتراض ثالث دادخواست ابطال عملیات اجرایی بدهد و یا محکومعلیـه بـه جـای دادخواسـت اعاده دادرسی، دادخواست ابطال عملیات اجرایی بدهد، چنین دادخواستی با این عنوان قابلیـت استماع نداشته و باید رد شود.

مبحث

کلمات کلیدی

مستندات قانونی

* قانون آیین دادرسی مدنی

قابلیت استماع درخواست ابطال عملیات اجرایی شخص ثالث یا یکی از طرفین | نشست قضایی | قضا