صورتجلسه نشست قضائی
پرسش
زنی ده سال پیش از شوهر خود طلاق گرفته و مهر خود را در آن زمان دریافت نداشته اکنون دادخواست مطالبه مهر خود را تقدیم دادگاه کرده است. در صورت وارد بودن دعوا، مهر به چه نرخی باید پرداخت شود؟ به عبارت دیگر آیا وفق قانون جدید باید به نرخ روز محاسبه شود؟
نظر هیئت عالی
این سؤال در دو کمیسیون تخصصی مطرح شده است: نشست قضایی 1: با توجه به تبصره الحاقی 29/04/1376به ماده 1082 قانون مدنی به این عبارت: «چنانچه مَهر وجه رایج باشد متناسب با تغییر شاخص قیمت سالانه زمان تأدیه نسبت به سال اجرای عقد که توسط بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران تعیین میشود، محاسبه و پرداخت خواهد شد ...» نظر قانونگذار بر زمان تأدیه مَهر و نرخ آن تاریخ بوده و به این ترتیب نظر اکثریت که متضمن این معناست تأیید میشود. نشست قضایی 2: مطابق ماده 1082 قانون مدنی، به مجرد وقوع عقد، زن مالک مَهر میشود و تبصره ماده مرقوم، مشعر بر این است که چنانچه مَهر وجه رایج باشد به تناسب تغییر شاخص قیمت سالانة زمان تأدیه محاسبه و پرداخت گردد و رأی وحدت رویه شماره 28/10/78 ـ 647 هیأت عمومی دیوانعالی کشور ، حکم این تبصره را با توجه به فلسفه وضعی آن شامل عقدی که مقدم بر تاریخ تصویب آن واقع شده باشد نیز دانسته است. بنا به مراتب میزان مهر (که زمان وقوع عقد مالک آن زوجه بوده) به نرخ زمان تأدیه صورت میگیرد و وقوع طلاق تغییری در ماهیت و عنوان مهر ایجاد نمیکند.
نظر اکثریت
مهریه دین است، دینی که عندالمطالبه میباشد. در مانحنفیه چون زوجه سابقاً مطالبه مَهر نکرده است در زمان مطالبه، زوج محکوم به پرداخت است و به موجب رأی وحدت رویه شماره 647 مورخ 28/10/78 که تصریح در عطف به ماسبق شدن ماده واحده قانونِ الحاق یک تبصره به ماده 1082 قانون مدنی دارد مَهر باید به ارزش ریالی روز محاسبه شود.
نظر اقلیت
آنچه مورد نظر قانونگذار در عندالمطالبه بودن مَهر است و سازگار با روح قانون میباشد مربوط به زمانی است که زوجه در علقه زوجیت زوج باشد و در اینصورت هر زمان زوجه مطالبه مَهر نماید، زوج محکوم به پرداخت است. اما زمانی که این علقه منفک شود زوجه مستحق بهرهمندی از مَهر به نرخ روز وقوع طلاق است.