صورتجلسه نشست قضائی
پرسش
موارد رد پیش بینی شده در ماده 421 ق.آ.د.ک 1392 شامل قضات اجرای حکام نیز می شود یا خیر؟
نظر هیئت عالی
فلسفه وضع مقررات رد دادرس، تضمین بی طرفی دادرس و عدم تعارض منافع است لذا در همه مراحل رسیدگی قضایی تا اجرای حکم باید برای تضمین حقوق اصحاب دعوی و حقوق عمومی، مقررات رد دادرس رعایت شود. علاوه بر اطلاق ماده 421 قانون آیین دادرسی و ماده 18 قانون اجرای احکام مدنی که موارد رد دادورز را بیان نموده نیز دلالت بر تسری مقررات رد دادرس و دادورز تا مرحله اجرا دارد.
نظر اکثریت
1- با عنایت به اینکه مطابق ماده 424 ق.آ.د.ک. 1392 مقامات قضایی دادسرا در صورت وجود جهات رد دادرس، از رسیدگی امتناع کنند و قاضی اجرای احکام نیز غالباً دارای سمت دادیار و یا معاون دادستان هستند و جزء مقامات دادسرا محسوب می شوند بنابر این مشمول اطلاق ماده 422 قانون مذکور هستند و مشمول رد دادرس می باشند. 2- ضمن اینکه حتی وکلا و کارشناسان نیز برابر مواد 349 و تبصره ماده 158 همان قانون در صورت مشمول رد باید از انجام امر وکالت و کارشناسی امتناع نمایند. چگونه ممکن است قاضی اجرای احکام مشمول رد دادرس نباشد. 3- دلیل عدم ذکر نام قاضی اجرای احکام یا دادیار در ماده 424 ق. آ.د. ک در ردیف دادستان و بازپرس این است که دادیاران و معاونین دادستان هیئت واحدی را به نام مقام تعقیب تشکیل می دهند و انجام وظیفه آنها به نمایندگی از دادستان است لیکن بازپرس در مقام انجام وظیفه استقلال رأی دارد بنابر این ذکر نام دادستان کفایت از ذکر دادیار، معاون دادستان و قاضی اجرای احکام می کند کما اینکه ممکن است گاهی دادستان خود مجری حکم کیفری باشد زیرا برابر ماده 484 ق.آ.د.ک اجرای حکم بر عهده دادستان است.
نظر اقلیت
صرف نظر از اینکه قانون ذکری از قضات اجرای احکام در ردیف مقامات دادسرا که مشمول رد دادرس شده اند نیاورده است 2- دلیل رد دادرس سابقه اظهار نظر در ماهیت دعوا (اعم از مجرمیت یا برائت) قضات متعدد به انگیزه تضمین حقوق متهم و نیز رعایت بی طرفی در رسیدگی به دعوا است (ماده 421 بند ب و ماده 3ق.آ.ک) مستفاد از نظر مشورتی شماره 7/98/53- 4/2/98 و 7/98/269 - 98/7/18 و 7/96/727 - 96/11/18 اداره کل حقوقی قوه قضائیه .3- مقنن با تصریح به وظایف دادسرا در ماده 22 قانون مزبور ریاست دادسرا را بر عهده دادستان است. یعنی مقنن با علم به اینکه دادستان وظایف تعقیب و نظارت بر تحقیقات بازپرسی و صدور کیفرخواست و دفاع از کیفرخواست در مرحله دادرسی را عهده داشته در ماده 484 ق.آ.د.ک تصریح کرده است که اجرای احکام کیفری بر عهده دادستان است.4- قاضی اجرای احکام در مرحله اجرای احکام هیچ اقدام ماهوی در مورد دعوا انجام نمی دهد و اجرای احکام نیز امری ماهوی نیست بنابر این مشمول مواد رد دادرس نمی باشد.(بند ت ماده 421 ق.آ.د.ک و مستفاد از نظریات مشورتی مذکور در بند 2)5- اداره حقوقی قوه قضائیه شماره 7/6532- 66/10/2 صدور کیفرخواست را از موارد رد دادرس ندانسته است (جلد اول نظرهای اداره حقوقی قوه قضائیه چاپ 1377 روزنامه رسمی ص 47)
مستندات قانونی
تبصره ماده 421 قانون آیین دادرسی کیفری | ماده 22 قانون آئین دادرسی کیفری | ماده 2 قانون آئین دادرسی مدنی | ماده 349 قانون آیین دادرسی کیفری | ماده 3 قانون آئین دادرسی کیفری | ماده 424 قانون آیین دادرسی کیفری | ماده 483 قانون آئین دادرسی کیفری مصوب 1392