صورتجلسه نشست قضائی
پرسش
در بین دفاتر رسمی ازدواج و طلاق در شهرستان سقز متداول است در سند نکاحیه و در ذیل ستون صداق علاوه بر مَهر مقرر میزان طلایی که باید برای زوجه خریداری شود همچنین اجناسی که در بین عموم جامعه به عنوان اقلام جهیزیه متداول است قید می¬شودکه این امر مشکلاتی را چه در صدور رأی محکومیت و چه در اجرای حکم پدید می¬آورد. نظر قضایی خود را درخصوص موارد ذیل بفرمایید: 1ـ میزان طلای خریداری شده و اقلام مذکور شامل یک دستگاه یخچال، اجاق گاز و ... به ترتیب هدیه عروسی قلمداد می¬شود یا چون در ذیل ستون صداق آورده شده به عنوان مَهر است؟ 2ـ اقلام جهیزیه و طلای عروسی چنانچه مَهرتلقی نشود، آیا می¬توان در صورت وقوع طلاق، حکم به پرداخت نیمی از آن داد؟ در صورت مطالبه مَهر توسط زوجه و قبل از شروع ایام زندگی می¬توان حکم به تحویل آن به زوجه را صادر کرد؟
نظر هیئت عالی
گرچه توصیف اقلام مندرج در سؤال، تابع قصد مشترک طرفین و امری موضوعی است؛ لیکن در صورت عدم احراز، از درج آن در ذیل ستون صداق در سند نکاحیه استظهار می¬شود که همانند آینه و شمعدان و... که در کنار وجوه نقد یا سکه طلا مجموعاً صداق توصیف می¬شود این اقلام نیز صداق و تابع احکام آن است. بنابراین، حکم تنصیف مَهر در فرض عدم مقاربت در این اموال نیز جاری است. نظر اکثریت در نتیجه تأیید می¬شود.
نظر اکثریت
آنچه در ستون مَهر سند نکاحیه قید می¬شود از طلا، سکه، سفر حج و یا اقلام دیگر مثل یخچال، اجاق گاز و...، مَهر محسوب میشود؛ چرا که مدلول سند، گویای این موضوع است و ترتیب اثر ندادن به آن مطابق ماده 73 قانون ثبت دارای تعقیب انتظامی است و محاکم، ملزم به رفتار مناسب در این خصوص هستند و عرف و عادت نیز نمیتواند این الزام را از بین ببرد.
نظر اقلیت
با توجه به عرف موجود و اینکه به صراحت قانون، الفاظ عقود، محمول است بر معانی عرفیه؛ اقلام مذکور شامل مَهر نیست و طرفین دارا بودن ضمانت اجرای تحویل آنها را در ستون صداق سند نکاحیه قید می¬کنند و محاکم نیز باید در دعاوی مطروحه به منظور تحصیل اقناع وجدانی از زوج در این خصوص سؤال کنند که آیا این اقلام را به عنوان مَهر قید کردید و یا جهیزیه و هدیه عروس؟ و یا در صورت طرح ادعا از ناحیه زوج چه در قالب دعوی و چه در قالب دفاع به آن توجه کرد.