صورتجلسه نشست قضائی
پرسش
در معامله ربوی، چکی جهت تضمین تحویل رباخوار شده و علیرغم پرداخت اصل و سود ربوی، چک به بانک ارائه و پس از صدور گواهی عدم پرداخت اجراییه صادر شده و در فرآیند اجرا، مال محکومعلیه (ربادهنده) توقیف و در مزایده به فروش رفته و وجه ناشی از فروش به رباخوار تأدیه میگردد. اقدامات صورت پذیرفته در خصوص چک تا مرحله پایانی واجد وصف کیفری (مشخصاً خیانت در امانت یا پولشویی) میباشد یا خیر؟
نظر هیئت عالی
چک بهعنوان تضمین معامله ربوی تحویل رباخوار شده است که در صورت عدم پرداخت وجه ناشی از ربا توسط رباگیرنده وجه آن وصول شود. در فرض سوال که رباگیرنده اصل و سود پول را پرداخت کرده به اجرا گذاشتن چک تضمینی، خیانت در امانت است.
نظر اکثریت
با توجه به اینکه چک از حیث مقررات قانون تجارت وسیله پرداخت میباشد و نه خود پرداخت؛ لذا تا زمانی که فرایند اجرایی در خصوص اسناد تجاری منتهی به پرداخت مبالغ مندرج در آن نشود تحقق عنوان خیانت در امانت به جهت عدم احراز رکن مادی (استعمال) متصور نبوده لکن در حوزه جرم پولشویی با توجه به عمومات مواد 1 و 2 از قانون مبارزه با پولشویی میتوان در فرض سوال اعتقاد به تحقق جرم پولشویی داشت.
نظر اقلیت
با توجه به اینکه چک از بابت معامله ربوی صادر و تحویل گردیده است، در صورت تحقق اصل معامله ربوی و با توجه به اینکه منشا صدور چک ناشی از عمل مجرمانه (ربا) بوده لذا اساساً جرمی اعم از پولشویی یا خیانت در امانت متصور نمیباشد.
مستندات قانونی
ماده 2 قانون مبارزه با پولشویی | ماده 595 قانون مجازات اسلامی ( کتاب تعزیرات) | ماده 674 قانون تعزیرات و مجازات های بازدارنده مصوب 1375