صورتجلسه نشست قضائی
پرسش
حقوق ارتفاقی و انتفاعی جزو دعاوی مالی هستند یا غیرمالی؟
نظر هیئت عالی
طبق ماده 18 قانون مدنی حق انتفاع از اشیای غیرمنقـول مثل حق عمری و سکنی و همچنین حق ارتفاق نسبت به ملک غیـر از قبیـل حق العبور و حق المجری و دعاوی راجع به اموال غیرمنقول از قبیل تقاضای خلع یـد و امثال آن تابع اموال غیرمنقول است و مطابق قسمت دوم از بنـد (ج) بنـد (12) مـاده 3 قانون وصول برخی از درآمدهای دولت و مصرف آن در موارد معین مصـوب 1373 در دعاوی غیرمنقول تقویم خواسته به عهده خواهان است که در دادخواست تعیین میکنـد. در نتیجه از نظر هزینه دادرسـی بایـد مطـابق ارزش معـاملات امـلاک منطقـه تقـویم و براساس آن هزینه دادرسی پرداخت شود و دعاوی موصوف، به تبـع امـوالِ غیرمنقـول، مالی محسوب میشود.
نظر اکثریت
در خصوص حق ارتفاق و غیرمالی بودن دعوای آن اختلاف نظری نیست، ماننـد حـق ممـر و مجری که یک ملک نسبت به املاک مجاور خود دارد، اصولاً چنین امری نمیتواند مالی باشد، چون مورد خواسته مالی نیست و صرفاً یک امتیاز است امـا در خصـوص حـق انتفـاع مسـأله متفاوت است. در قانون مدنی در فصل اول مبحث دوم این مسأله مطرح شده و در نتیجـه هـم همین موضوع وجود دارد مانند حق انتفاع از منافع یک مال که برای مدتی مثل عمری و رقبـی به دیگری واگذار میشود و خلاصه کلام اینکه حق انتفاع جزو دعاوی مالی اسـت. البتـه ایـن موضوع قابل ذکر است که حق انتفاع عموم از مشترکات عمومی مانند راهها و شـوارع جـدا از این مسأله است و قابلیت مالی ندارد.
نظر اقلیت
هرچند که برای حقوق ارتفاقی و انتفاعی علی الظاهر نمیتوان قیمت تعیـین کـرد، بـا توجه به تعریف قانون مدنی از مال و دعاوی مالی، به نظر میرسد دعاوی مـرتبط بـا حقوق ارتفاقی و انتفاعی، از جمله دعـاوی مـالی هسـتند چـون بـه تبـع مـال مطـرح میشوند مانند خلع ید و الزام به تنظیم سند که به تبـع مـال، دعـوای مـالی محسـوب میشوند.
مبحث
کلمات کلیدی
مستندات قانونی
* قانون آیین دادرسی مدنی