صورتجلسه نشست قضائی
پرسش
رویه قضات محترم در خصوص اعمال ماده 674 قانون مجازات اسلامی ، (خیانت در امانت) نسبت به مستأجری که پس از انقضای مدت اجاره ملک را تخلیه ننموده، بدون استیذان در رضایت موجر، همچنان از عین مستأجره استفاده بلامجوز میکند، چیست؟
نظر هیئت عالی
قانون روابط موجر و مستأجر به عنوان یک قانون خاص، تکلیف رابطه حقوقی طرفین را پس از انقضای مدت روشن و تصریح کرده و علیالاصول بعداز انقضای مدت اجاره حسب مورد مالک استحقاق دریافت اجرتالمثل را از مستأجر دارا میباشد به اضافه تصرفات مستأجر بعد از انقضای مدت از شمول مصادیق قسمت اخیر ماده 674 قانون مجازات اسلامی ، خارج میباشد، به عبارت دیگر تصرفات مستأجر آنچنان عملی است که به آن اجرتالمثل بار میشود و از مصادیق استعمال یا تصاحب و نظایر آن نمیباشد. بنابراین نظر اکثریت مورد تأیید است، ضمن اینکه نظر اقلیت نیز که عدم تخلیه ملک را مستوجب تحقق عناصر متشکله جرم خیانت در امانت ندانسته، استنباطی صحیح تشخیص میدهد به عبارت دیگر هر دو نظریه از حیث نتیجه موافق بوده و با منظور قانونگذار منطبق میباشد.
نظر اکثریت
هر چند صراحت ماده قانونی مربوط (ماده 674) ناظر بر خیانت در اموال غیرمنقول نیز میباشد، تحمیل مجازات به مستأجر به عنوان خیانت در امانت در تاریخ رویه قضایی ایران از ابتدا تاکنون به هیچ وجه سابقه نداشته است. چنانچه به سیر قانونگذاری نیز در خصوص چنین جرمی نظر بیافکنیم، متوجه خواهیم شد که در ماده 241 قانون مجازات عمومی، علیرغم استعمال کلمات «اموال» به نحو اطلاق که شامل در منقول و غیرمنقول میگردیده و همچنین کلمه «اجاره» هیچگاه مستأجری از این بابت محکوم نشده است. عبارت ماده 119 قانون تعزیرات مصوب 1362 نیز همان عبارت و انشای ماده 241 قانون مجازات عمومی بوده که تنها کلمه «امتعه» به «ابنیه» تبدیل و مجازات نیز تغییراتی یافته است، لکن با وصف آنکه کلمه «اموال» در آن عمومیت داشته، رویه قضایی، مورد را شامل در غیرمنقول تلقی نکرده است. بنابراین با امعاننظر در مفاد ماده 674 قانون مجازات اسلامی باید گفت: اصل تفسیر محدود و مضیق مقررات جزایی ایجاب مینماید در موارد تردید، اموال غیرمنقول مندرج در ماده اخیرالذکر، شامل مستأجرین اماکنی که برای سکونت یا کسب و پیشه اجاره داده میشود، نگردد.
نظر اقلیت
قانون، صرف عدم تخلیه ملک استیجاری مستأجر را از موجبات تحقق تامه عناصر متشکله جرم خیانت در امانت ندانسته و عبارت «به ضرر مالکین یا متصرفین آنها استعمال یا تصاحب یا تلف یا مفقود ...» را با صورت قضیه مطروحه قابل انطباق نمیدانند.