صورت‌جلسه نشست قضائی

نظر اکثریت

با توجه به اینکه قانون گذار در ماده 375 قانون مجازات اسلامی حکم اکراه در قتل و در ماده 377 حکم اکراه در جنایت را بیان نموده است، لذا دلیلی نداشته که مجدداً در ماده 379 بحث اکراه را تکرار نماید، مگر اینکه بگوییم ماده 379 قانون مجازات اسلامی یک نوآوری در خصوص بیان مسأله اکراه در خودکشی می‌باشد. به طوری که این ماده صراحتاً در خصوص «اکراه دیگری به رفتاری که موجب جنایت بر اکراه شونده شود» تعیین تکلیف نموده و مجازات قصاص را برای اکراه کننده در نظر گرفته است، لذا موضوع سوال را هم که اکراه موجب خودکشی شده است، در بر می‌گیرد و بر این اساس «مکرِه» باید قصاص گردد و این از باب اقوی بودن سبب از مباشر است؛ چراکه ماده 379 مطلق «رفتار» و «جنایت» را آورده است. لازم به ذکر است که در خصوص اکراه به قتلِ دیگری، از آن جا که ترجیح نفس دیگر بر نفس خود قابل پذیرش نیست لذا اکراه در قتل پذیرفته نیست و اکراه شونده قصاص می‌شود ولی در اکراه به خودکشی، بر اثر اکراه، فرد خودش را می‌کشد و نفس دیگری را بر خود ترجیح نمی‌دهد بلکه بر اثر اکراه شدید ناچار به قتل نفس خود می‌گردد، به طوری که دیده شده در بعضی از موارد، مکرِه نوع قتل را به اختیار مکرَه می گذارد و او می‌بایست اجباراً یک نوع را انتخاب نماید و در نتیجه به طور مثال برای رهایی از قتل سخت تر از قبیل مثله شدن، خودکشی با قرص یا سم و ... را انتخاب می‌کند به این امید که درد کمتری را تحمل نماید و یا نجات یابد؛ البته باید در نظر داشت که اکراه در خودکشی، باید شدید و غیرقابل تحمل باشد مثلاً ناشی از شکنجه و یا تهدید غیرقابل تحمل باشد. نظر اقلیت فقها نیز مؤید این موضوع است و به نظر می‌رسد که قانونگذار در تدوین ماده 379 از نظر این دسته از فقها تبعیت نموده است.