صورتجلسه نشست قضائی
پرسش
اگر رای قطعی از دادگاه تجدیدنظر صادر شده باشد و تقاضای اعاده دادرسی یا فرجام خواهی نسبت به آن تقدیم شود. مرجع رسیدگی به دعوی اعسار از هزینه دادرسی دادخواست اعاده دادرسی و یا فرجام خواهی با کدام مرجع است؟ بدوی یا تجدیدنظر؟
نظر هیئت عالی
نظریه اداره حقوقی به شماره 2381- 6/10/1396 به شرح ذیل مورد تایید است . 1- در مواردی که از رای صادر شده از دادگاه بدوی، تجدید نظر خواهی شده و دادگاه تجدید نظر مبادرت به صدور حکم نموده است و این حکم قابل فرجام است با توجه به مفاد مواد 379 و ماده 383 قانون آئین دادرسی در امور مدنی دادگاه تجدید نظر ، دادگاه صادر کننده حکم محسوب و بنابراین ، دادخواست فرجام خواهی هم به همین دادگاه داده میشود. 2- با توجه به این که برخی از آراء دادگاه تجدید نظر استان طبق ماده 368 قانون آئین دادرسی دادگاههای عمومی و انقلاب در امور مدنی مصوب سال 1379 قابل فرجام است منظور مقنن از دادگاه در ماده 505 قانون مزبور ، حسب مورد دادگاه بدوی یا دادگاه تجدید نظر است و به بیان دیگر رسیدگی به دادخواست اعسار از هزینه دادخواست فرجامی ، حسب مورد در صلاحیت دادگاه نخستین یا دادگاه تجدید نظر استان است.
نظر اتفاقی
با توجه به اینکه دادنامه در دادگاه تجدیدنظر قطعیت یافته است؛ در مورد فرجام خواهی ماده 505 قانون آیین دادرسی مدنی مصوب 1379 صراحت دارد که اظهار نظر در مورد اعسار از هزینه فرجام خواهی با دادگاهی است که رای مورد درخواست فرجام را صادر نموده است، بنابراین به نص صریح ماده مذکور در موارد فرجام خواهی که دادنامه در دادگاه تجدیدنظر صادر شده است مرجع رسیدگی به اعسار از پرداخت هزینه دادرسی فرجام خواهی با همان دادگاه تجدید نظر خواهد بود. اما در مورد اعسار از پرداخت هزینه دادرسی مرحله اعاده دادرسی هر چند ماده مذکور صراحت نداشته، ولی زمانی که به تجدیدنظر خواهی و فرجام خواهی اشاره دارد که با دادگاهی است که صادر کننده رای مورد درخواست است و طبق ضوابط کلی دادگاهی که آخرین تصمیم را در مورد موضوع مختلف فیه اتخاذ نموده دادگاه صادر کننده رای محسوب می شود، لذا با اخذ وحدت ملاک از بیان مقنن در ماده 505 قانون مذکور، مرجع رسیدگی به اعسار از پرداخت هزینه دادرسی مرحله اعاده دادرسی با همان دادگاه تجدیدنظر می باشد. در مورد ماده 24 قانون آیین دادرسی مدنی که مورد اشاره برخی می باشد مربوط به اعسار از پرداخت محکوم به می باشد. نظر ابرازی: نظر به اینکه ماده 505 در مورد فرجام خواهی بوده و در این زمینه صراحت دارد، ولی در مورد اعاده دادرسی صراحت ندارد و ماده 24 قانون مذکور هم به طور مطلق رسیدگی به اعسار را با دادگاهی دانسته که صلاحیت رسیدگی نخستین به دعوای اصلی را دارد، و از این اطلاق مشخص می شود منظور از اعسار اعم از اعسار از پرداخت محکوم به یا هزینه اعسار تجدیدنظر خواهی و یا اعاده دادرسی می باشد.
مبحث
مستندات قانونی
ماده 24 قانون آیین دادرسی مدنی | ماده 505 قانون آیین دادرسی مدنی