صورتجلسه نشست قضائی
پرسش
در صورتیکه در نتیجه مصرف مواد خوردنی و آشامیدنی، مصرفکننده کشته شود مطابق ماده 3 قانون مواد خوردنی و آشامیدنی و .... مجازات تولیدکننده مواد مذکور اعدام است. قطعا این مجازات با لحاظ سابقه یعنی تاریخ تصویب از جمله مجازاتهای حدی محسوب نمیشود و در طبقهبندی مجازات تعزیری نیز مجازات تعزیزی اعدام در قانون مجازات اسلامی پیشبینی نشده است. حال پرسش این است؛ مجازات این جرم چیست؟
نظر هیئت عالی
در فرض سؤال لازم است به آخرین اراده قانونگذار توجه شود. به نظر میرسد چنین رفتارهای مجرمانهای مشمول عمومات فصل ششم از قانون مجازات اسلامی مصوب 1392 با عنوان «موجبات ضمان» و به ویژه مواد 506 و 529 این قانون میباشد.
نظر اکثریت
با عنایت به این که تعزیر در لغت به معنای تأدیـب و تعظـیم و تـوقیر اسـت و در قرآن کریم نیز در همین معنا بکار رفته است. لسان العرب، اصل تعزیر را تأدیب میداند و میگوید: «و به این خاطر به تأدیبی که کمتر از حد باشد تعزیر گفته میشود کـه جانی را از بازگشت به گناه باز میدارد.» و مجازاتهای تعزیری از حیث شدت و میزان، بـه هـیچ وجـه نبایـد فراتـر و یـا حتـی همپایه مجازاتهای حدی باشد. لذا اعدام را نمیتوان بهعنوان مجازات تعزیری پذیرفت. از طرفی با نگاهی به سابقه فقهی مباحث مربوط به تعزیـرات، اینگونه به نظر میرسد که سزاوار نیست در برابر جرایمی کـه از نظـر شـارع، در درجـه پائینتری از اهمیت نسبت به حـدود قـرار دارنـد، مجـازاتی همپایـه و یـا حتـی بیـشتر از حدود تعیین شود و با عنایت به این که مقررات قانون مجازات اسلامی در مورد جنایات عمدی و غیر عمدی را باید آخرین اراده قانونگذار در زمینه جرایم علیه اشخاص دانست باید در رسیدگی به این جرم، مواد 290 تا 295 قانون مجازات اسلامی مصوب 1392 و 616 قانون مجازات اسلامی مصوب 1375 را مورد توجه قرار داد. در واقع با تصویب مقررات جدید در زمینه مجازات جرایم علیه تمامیت جسمانی در قانون مجازات اسلامی، قانونگذار بهصورت ضمنی مجازات موضوع ماده 3 قانون مواد خوردنی و آشامیدنی و آرایشی و بهداشتی را نسخ کرده است.
نظر اقلیت
چنان که برخی از فقها نیز نظر دادهاند، مجـازات اعـدام بـهعنوان مصداقی از مصادیق مجازاتهای تعزیری میتواند محسوب شود: زیرا دلایل این فقها صـحت تجویز مجازات مرگ (و بهطور کلی هرنوع مجازات هم پایه یـا شـدیدتراز مجـازاتهای حدی) در مقام تعزیر عبارتنـد از: 1- رعایـت مـصلحت فـرد و جامعـه 2- قیـام در مقابل افساد فیالارض 3 -نهی از منکر است و چون مجازات اعدام در ماده 3 قانون مواد خوردنی و آشامیدنی و آرایشی و بهداشتی نیز با این اهداف وضع شده و با لحاظ مبانی و پیشینه فقهی موضوع این مجازات نیز میتواند بهعنوان مجازات تعزیری محسوب شود، مجازات اعدام برای جرم موصوف همچنان پابرجا است و چون قانون خاص است که با عمومات قانون مجازات اسلامی قابل نسخ نیست به نظر میرسد دادگاه در تعیین کیفر جرم ارتکابی موضوع این ماده، مجازات اعدام را در نظر داشته باشد.
کلمات کلیدی
مستندات قانونی
ماده 289 قانون مجازات اسلامی | ماده 290 قانون مجازات اسلامی | ماده 291 قانون مجازات اسلامی مصوب 1392 | ماده 292 قانون مجازات اسلامی مصوب 1392 | ماده 295 قانون مجازات اسلامی | ماده ی 293 قانون مجازات اسلامی | ماده ی 3 قانون مواد خوردنی و آشامیدنی و آرایشی و بهداشتی | ماده ی 616 قانون مجازات اسلامی