صورتجلسه نشست قضائی
پرسش
هرگاه ضمن عقد اجاره مبلغی از طرف مستأجر به عنوان قرضالحسنه به موجر پرداخت شود و برهمین اساس موجر عین مستأجره را تا مدت اتمام قرارداد مجانی در اختیار مستأجر قرار دهد، آیا بعد از انقضای مدت میتواند مطالبه اجرتالمثل کند؟
نظر هیئت عالی
با توجه به ماده 1 قانون روابط موجر و مستأجر مصوب 13/2/1362 مجلس شورای اسلامی که به تصرف دادن اماکن محل سکنا را به متصرف به هر عنوان به منظور اجاره به تصرف متصرف داده شده باشد مشمول قانون مزبور دانسته است و لحاظ ماده 4 قانون روابط موجر و مستأجر مصوب 26/5/1376 ولو اینکه اذن در امتناع مستأجر در قبال تأدیه مبلغی به عنوان قرض¬الحسنه محدود به زمان معین باشد، چون تخلیه و تحویل مورد اجاره به موجر موکول به استرداد وجهی است که به عنوان قرض¬الحسنه به موجر پرداخت شده است مادامکه وجه مذکور به مستأجر مسترد نشود در صورت انقضای مدت هم نمیتوان مستأجر را به پرداخت اجرتالمثل مکلف کرد مگر اینکه خلاف این مطلب در متن اجارهنامه شرط شده باشد. نشست قضایی (*1) مدنی: عقد اجاره به محض انقضای مدت برطرف می¬شود و مطابق ماده 494 قانون مدنی اگر پس از انقضای آن مستأجر عین مستأجره را بدون اذن مالک مدتی در تصرف خود نگاه دارد موجر برای مدت مزبور مستحق اجرتالمثل خواهد بود
نظر اکثریت
سؤال غلط به نظر میرسد زیرا که در مورد عقودی مثل اجاره میباید اجارهبها ابتدا مشخص شود تا عقد اجاره بر اساس ارکان این عقد ایجاد شود که در مورد سؤال، چون قید شده است مجانی و اجارهبها، اصلاً تعیین نشده است، لذا عقد اجاره محقق نشده است. چنانچه منظور سؤال این باشد که عقد اجاره به مبلغ معینی تعیین، لکن پس از تحقق عقد از ناحیه موجر اجارهبهای هبه شده به مستأجر، به لحاظ غیرمعوض بودن قابل مطالبه بعدی نیز میباشد، اما چنانچه محرز شود که قرضالحسنه داده شده در قبال مقداری از اجارهبها بوده به همان میزان اجارهبهای مورد مطالبه کمتر خواهد شد و چنانچه منظور از کلمه مجانی در سؤال صرف اباحه تصرف باشد سؤال از بابت عقد اجاره صحیح نبوده بلکه تنها اباحه تصرف و پس از استیفای منفعت غیرقابل تدارک است.
نظر اقلیت
به هیچ وجه قابل مطالبه نیست و قرض ربوی است و هبه صدق نمیکند.