صورتجلسه نشست قضائی
پرسش
در یک پرونده سه نفر با هم یک شرکت ساخت و ساز به ثبت می¬رسانند و هر سه نفر مقداری سرمایه¬گذاری می¬کنند دو نفر از آنها پس از مدتی بدون اطلاع نفر سوم اقدام به ساخت و ساز می¬کنند. با توجه به رشد قیمت ملک و ساختمان، فرد سوم طرح دعوا می¬کند که من نیز در این ملک شریک هستم، سپس نسبت به مطالبه و محاسبه میزان حق¬الشرکه خود را اقدام می¬کند. آیا به وی حق¬الشرکه تعلق میگیرد و در صورت مثبت بودن جواب، آیا می¬توان به نفع وی حکم صادر کرد؟
نظر هیئت عالی
نظر به اینکه شرکت تجاری ثبت شده دارای سهامدارانی است؛ لذا چنانچه عملیات انجام شده در حدود اساسنامه از ناحیه دارندگان حق امضا صورت گرفته باشد و این اقدامات منتهی به عواید و سود آنان شده باشد، سهامدار به عنوان ذی¬نفع می¬تواند حقوق خود را از شرکت مطالبه کند والا اشخاصی که بدون مجوز اقدامی کرده باشند که منجر به ضرر دیگران شده باشد، مسئول جبران خسارات وارده هستند.
نظر اتفاقی
طبق مواد 571 و 575 قانون مدنی، شرکت عبارت است از اجتماع حقوق مالکین متعدد در شیء واحد به نحو اشاعه و همه شرکا در آن دارای حق و حقوق و به نسبت سرمایه مالک هستند و در ماده 580 همین قانون نیز ذکر شده اگر بین شرکا شرط شده که یکی از آنها بدون اجازه دیگری حق هیچ¬گونه اقدامی ندارد و چنانچه برخلاف قرارداد عملی انجام دهد در مقابل دیگر شرکا ضامن است؛ مگر اینکه اذن داشته باشد. در فرض سؤال هم، چون شرکا به همدیگر اجازه معامله نداده¬اند فرد سوم می¬تواند نسبت به سهم خود حقوقش را مطالبه کند و چون معامله¬ای که شرکای وی انجام داده¬اند فضولی بوده، مستنداً به مواد فوق¬الذکر و ماده 581 همان قانون، پس از مشخص کردن سهم نفر سوم، شرکا به پرداخت حق¬الشرکه در حق وی محکوم می¬شوند.