صورت‌جلسه نشست قضائی

نظر هیئت عالی

انجام معامله از طریق انتشار آگهی مزایده، در واقع بـه مثابـه عقود و معاملات غایبین است که در این مورد فروشنده با نشـر آگهـی مزایـده، فروش مال معین و شرایط آن را ایجاباً انشا میکند و شخصی هم که با تودیع سپرده مـورد نظر در آگهی مزایده در امر مزایده شرکت مینماید با این اقدام، محتملاً معامله را با شـرایط مندرج در آگهی مزایده قبول میکند، این شخص نمیتواند به این مطلب متمسک شود کـه قرارداد منعقد نکرده است اما در مـورد سـپرده لازم اسـت خاطرنشـان شـود طبـق شـرایط مزایده، مقرر بوده برنده مزایده در مهلت معین، قیمت پیشنهادی را تودیـع کنـد والّـا وجـه سپرده ضبط خواهد شد، تکلیف برنده مزایده است که قیمـت پیشـنهادی در مهلـت تعیـین شده در آگهی مزایده را تأدیه کند و با وصف آنکه در آگهـی مزایـده مصـرح اسـت تخلیـه محل به عهده فروشنده میباشد اگر برنده مزایده، تکلیـف خـود را در زمینـه تأدیـه قیمـت پیشنهادی در موعد معین شده در آگهی انجام ندهد، فروشنده میتواند وجـه سـپرده را بـه نفع خود ضبط کند. در فرض مطروحه، امر تخلیه مال مورد معامله و تحویـل آن بـه برنـدة مزایده، موکول به تأدیه قیمت پیشنهادی از جانب خریـدار بـوده اسـت و برنـده مزایـده در مقام تقاضای استرداد سپرده اولیه اگر قیمت را نپرداخته باشـد بنـا بـر آن چـه کـه گذشـت نمیتواند پرداخت قیمت را به تخلیه و تحویل مال موکول نمایـد لکـن اگـر برنـده مزایـده (خریدار) با اقامه دعوا اثبات نماید که اساساً فروشنده در مهلت معین شده در آگهی مزایده قادر به تسلیم مال نبوده و شخصاً هم قادر به تسلّیم نمیباشد از آنجا که وفق بند (3 )مـاده 362 قانون مدنی، عقد بیع، بایع را به تسلیم مبیع ملزم مینماید و مطـابق مـاده 348 همـین قانون، بیع چیزی که بایع، قدرت بر تسلیم آن را ندارد باطل است مگر اینکه مشـتری قـادر بر تسلیم باشد، دادگاه به علت اینکه فروشنده در مهلت معین شده در آگهی مزایده، قـدرت تسلیم مال مورد معامله را به خریدار نداشته و خریدار هم قادر بر تسلیم نمیباشد حکم بـر اعلام بطلان معامله صادر مینماید. بدیهی است در چنین صورتی با لحاظ ماده 365 قـانون مدنی، خریدار، استحقاق استرداد وجه سپرده را خواهد داشت.