صورتجلسه نشست قضائی
پرسش
محکوم علیهی که رای محکومیت او قبل از 22 بهمن 1397 قطعی شده است و حکم در حال اجرا میباشد تقاضای اعمال ماده 45 الحاقی قانون مبارزه با مواد مخدر یا تقاضای تجویز اعاده دادرسی را ارائه میکند و رای صادره پس از بررسی شرایط ماده 45 دادرسی پس از 22 بهمن 97 صادر و قطعی میشود. در خصوص شمول عفو 22 بهمن 97، نسبت به رای صادره قطعی قبل از 22 بهمن 97 و نیز رای صادره پس از بررسی شرایط ماده 45 الحاقی قانون مبارزه با مواد مخدر یا تقاضای اعاده دادرسی که بعد از 22 بهمن صادر شده است اعلام نظر فرمایید؟ (توضیح آیا ملاک مشمول عفو شدن، رای قطعی قبل از 22 بهمن 97 میباشد یا رای صادره پس از 22 بهمن 97)
نظر هیئت عالی
با فرض اعمال مقررات ماده 45 الحاقی به قانون مبارزه با مواد مخدر مصوب 1396/7/12 با لحاظ بند ب ماده 10 قانون مجازات اسلامی مصوب 1392 در خصوص محکومعلیه مذکور در فرض سوال، برخورداری محکومعلیه مزبور از عفو اعطایی مقام معظم رهبری فاقد منع قانونی است، زیرا محکومعلیه شرایط برخورداری از عفو را دارا بوده است و اعمال تخفیف در مجازات سابق منافاتی با این امر ندارد، بنابراین نظریه قضات محترم دادگستری شهرستان اراک در نتیجه مورد تایید است.
نظر اکثریت
باید قائل به تفصیل شویم الف: در مواردی که رای صادره پس از عفو، به معنای ابطال رای اولیه باشد مثل مصادیق تقاضای اعاده دادرسی مفاد ماده 477 آیین دادرسی کیفری 92، عفو شامل متهم نمیشود. ب: در مواردی که رأی صادره جدید تخفیف یا تغییر غیر اساسی در رای اولیه باشد مثل ماده 45 الحاقی قانون مبارزه با مواد مخدر یا ماده 483 آیین دادرسی کیفری باشد، عفو شامل متهم میشود. 1- چون در فرض الف به معنای این است که رأی اولیه اشتباه بوده و در واقع رأی بعد از بخشنامه عفو رأی صحیح محسوب میشود که در زمان عفو قطعی نبوده است. 2- بعد از صدور رأی دوم، رأی اول امکان اجرا ندارد و صرفاً رأی دوم لازم الاجرا خواهد بود و رأی اول وجود نخواهد داشت. 3- طبق بخشنامه عفو محکومیت قطعی باید تا زمان عفو صادر شده باشد پس شامل رای دوم نمیشود. 4- در جایی که دو حکم قطعی مخالف باشد و صرفاً یک مورد را تأیید کند عفو شامل متهم میشود چون رأی جدید صادر نشده است.
نظر اقلیت
در هر صورت عفو مشمول متهم میشود.1- در زمان صدور عفو، شرایط عفو، مشمول متهم میشود حتی اگر رأی در مرحله اعاده دادرسی باشد. 2- حق مکتسبه برای متهم محقق شده و باید اعمال شود. 3- در فرضی که حتی رأی اول اشتباه باشد آیا میزان حبس سپری شده محاسبه میشود یا خیر قطعاً محاسبه میشود و همین امر گویای این است که عفو هم شامل همان رأی میشود. 4- تفسیر به نفع متهم در ید این نظریه است. 5- سیاستهای کلان قوه قضاییه برای حبس زدایی در ید این نظریه است. 6- دیوان عالی کشور در رای جدید خود باید عفو را به منزله اجرای حکم محسوب کرده و از میزان مجازات محکوم در رأی دوم کسر نماید. 7- آثار عفو از زمان صدور بخشنامه شامل متهم میشود و متوقف به تشریفات اعمال عفو توسط قاضی اجرای احکام نیست.
مبحث
کلمات کلیدی
مستندات قانونی
تبصره ماده 45 الحاقی قانون مبارزه با مواد مخدر | ماده 442 قانون آیین دادرسی کیفری | ماده 474 قانون آیین دادرسی کیفری | ماده 483 قانون آئین دادرسی کیفری مصوب 1392 | ماده 510 قانون آئین دادرسی کیفری | ماده 511 قانون آئین دادرسی کیفری مصوب 1392 | ماده 98 قانون مجازات اسلامی | مواد 477 قانون آیین دادرسی کیفری