صورتجلسه نشست قضائی
پرسش
قرار عدم اهلیت مندرج در بند د ماده 332 قانون آئین دادرسی مدنی در چه مواردی قابل صدور می باشد؟ (با لحاظ بند 4 ماده 86 و ماده 89 قانون آئین دادرسی مدنی)
نظر هیئت عالی
هرچند قانون آئین دادرسی مدنی در بند د ماده 332 و بند 2 ماده 368 به قرار عدم اهلیت یکی از طرفین دعوا اشاره کرده؛ لیکن به موارد صدور آن اشاره ننموده است. از عبارت "قرار عدم اهلیت یکی از طرفین" اینطور استفاده میگردد که صدور این قرار ناظر به موردی است که خواهان برای اقامه دعوی اهلیت نداشته باشد (بند 3 ماده 84) و یا خوانده برای پاسخ به دعوی اهلیت نداشته باشد. اما این قرار دعوی را از جریان رسیدگی دادگاه خارج نمیکند، بلکه دادگاه بعد از قطعیت قرار چنانچه کسی که دادگاه او را فاقد اهلیت دانسته ولی یا قیم داشته باشد، ولی یا قیم او را به دادرسی دعوت نماید و در غیر این صورت مراتب را برای تعیین قیم به دادستان اعلام نماید و پس از تعیین قیم رسیدگی دعوی را به طرفیت او ادامه دهد.
نظر اکثریت
چنانچه خواهان محجور باشد و اهلیت طرح دادخواست را نداشته باشد، با استناد به بند د ماده 84 و ماده 89 قانون آئین دادرسی مدنی، قرار رد دعوی میباید صادر شود و قرار عدم اهلیت خواهان معنا ندارد و چنانچه خوانده اهلیت نداشته باشد، میتواند با صدور قرار عدم اهلیت وی، دادرسی را متوقف کرد و این تنها موردی است که میتوان صدور قرار عدم اهلیت را تصور نمود؛ اگرچه رویه عملی دادگاه صدور قرار عدم اهلیت را تأیید نمینماید.
نظر اقلیت
خوانده چنانچه اهلیت نداشته باشد، میتواند به موجب ماده 86 قانون آئین دادرسی مدنی از پاسخ بر ماهیت دعوا خودداری کند. درهرحال با توجه به اینکه حجر هریک از اصحاب دعوا بر اساس ماده 105 قانون مذکور از موارد توقف دادرسی است باید گفت درصورتیکه خوانده محجور باشد و در دادخواست نماینده او (ولی، قیم و ...) مشخص شده باشد، قرار عدم اهلیت خوانده بیجا و توقف دادرسی به علت حجر وی بیجهت خواهد بود؛ دادگاه باید مبادرت به رسیدگی نماید؛ اما درصورتیکه نماینده محجور در دادخواست مشخص نشده باشد خوانده میتواند از پاسخ به ماهیت دعوا خودداری کند و دادرسی تا تعیین نماینده محجور متوقف خواهد گردید.
مبحث
مستندات قانونی
ماده 105 قانون آیین دادرسی مدنی | ماده 332 قانون آیین دادرسی دادگاههای عمومی و انقلاب در امور مدنی | ماده 84 قانون آیین دادرسی مدنی | ماده 86 قانون آئین دادرسی مدنی | ماده 89 آیین دادرسی مدنی