صورتجلسه نشست قضائی
پرسش
بعد از اعلام ختم دادرسی در یک پرونده، سمت قاضی پرونده به جهتی از جهات قانونی در آن دادگاه زایل شده است. اولاً: آیا قاضی بعدی تکلیفی در انشای رأی ظرف یک هفته قانونی دارد یا اینکه این تکلیف صرفاً مربوط به قاضی اعلام کننده ختم رسیدگی است؟ ثانیـاً: آیـا قاضی بعدی مکلف به تبعیت از نظر قاضی قبلی در اعلام ختم رسیدگی است؟
نظر هیئت عالی
به موجب ماده 295 قانون آیین دادرسی مـدنی مقـرر است در صورتی که رسیدگی به دعوا خاتمـه یافتـه و پرونـده معـد بـه صـدور رأی باشد قاضی مربوط اقدام به صدور رأی مـینمایـد. قانونگـذار بـرای دقـت در صـدور رأی و استحکام آن به قاضی اجازه داده پس از خـتم رسـیدگی حـداکثر ظـرف یـک هفتـه انشای رأی نماید. در مورد سؤال مطروحه قاضی دادگاه کـه در پرونـده خـتم رسـیدگی را اعلام و ظرف مهلت یک هفته قادر صـدور رأی نشـده و سـمت قضـایی وی در آن شـعبه خاتمه یافته و دادرس دیگری به جای وی منصـوب شـده تصـمیم دادرس قبلـی بـه خـتم رســیدگی بــرای قاضــی دیگــر لازم الرعایــه نیســت زیــرا ممکن اســت دادرس بعــدی رسیدگی های انجام شده را کافی ندانسته و برای رفع نقایص رسـیدگی، تصـمیماتی اتخـاذ کند. بدیهی است در صورتی که رسیدگی هـای دادرس قبلـی کـافی باشـد پـس از مطالعـه پرونده قاضی منصوب ختم رسیدگی را اعلام میکند و آن وقت مکلف اسـت ظـرف یـک هفته رأی مقضی را صادر کند.
نظر اکثریت
اولاً، با توجه به اینکه اعلام ختم دادرسی از جمله تصمیماتی نیست کـه موجـب فـراغ شـده و غیر قابل عدول باشد، همچنان که خود قاضی اعلام کننده ختم دادرسی میتواند از این تصـمیم عدول کند قاضی بعد از او نیز که دارای همـان حقـوق و اختیـارات مـیباشـد از چنـین حقـی برخوردار است و در صورت نقص تحقیقات و معد نبودن پرونده جهت اتخاذ تصمیم میتواند از تصمیم متخذه عدول کند. ثانیاً: تکلیف به صدور رأی ظرف یک هفته تکلیف دادگاه و کلیـه قضات است و قانونگذار خواسته است تا به محض معد بودن جهت صدور رأی، تصمیم نهایی دادگاه به فوریت اتخاذ شود ماده 295 قانون آیین دادرسی مدنی نیـز از لفـظ «دادگـاه» اسـتفاده کرده نه قاضی. بنابراین، با توجه به اینکه قاضی بعدی قائم مقام قاضی قبلی است و حقوق و تکالیف قاضی قبلی به قاضی بعد از او منتقل میشود در صورتی که قاضی بعـدی اعتقـاد بـه عـدول از خـتم دادرسی و تجدید جلسه نداشته باشد او نیز مکلف است ظرف یک هفته از تاریخی که پرونـده در اختیارش بوده مبادرت به صدور رأی کند.
نظر اقلیت
تکلیف به صدور رأی ظرف یک هفته، تکلیف قاضی اعلام کننده ختم دادرسی است و قاضـی بعد از او اگرچه میتواند از تصمیم ختم دادرسی عدول نماید، در صـورت عـدم عـدول از آن تصمیم، تکلیفی به صدور رأی ظرف یک هفته قانونی ندارد زیرا نامبرده ختم دادرسی را اعـلام کرده است و عدم صدور رأی در مهلت قانونی توسط قاضی قبلی نباید قاضی بعـدی را دچـار تعسر و حرج نماید و جبران اشتباه دیگران نباید از او خواسته شود. در غیر این صورت ممکن است قاضی بعدی دچار عسر و حرج گردد و یا با مسؤولیت انتظـامی و حتّـی کیفـری مواجـه گردد که یقیناً منظور مقنن از وضع ماده 295 این نبوده است.