صورتجلسه نشست قضائی
پرسش
اگر بازنشسته به عنوان کفیل از کسی، خواهان کفالت باشد، آیا بر اساس تبصره 96 قانون اجرای احکام مدنی، در صورت تخلف از معرفی متهم یا محکومٌعلیه، می¬توان از حقوق وی وجه¬الکفاله را اخذ کرد؟
نظر هیئت عالی
در مورد افرادی که بازنشسته هستند چنانچه مدیون باشند، به منظور وصول دین آنها در صورت داشتن زن یا فرزند، یک چهارم والا یک سوم از حقوق و مزایای آنها توقیف می¬شود. برطبق تبصره 1 ماده 96 قانون اجرای احکام مدنی، دین باید دین شخص بازنشسته باشد والا اگر شخصی طلبی از فرد بازنشسته داشته باشد، حقوق و مزایای شخص بازنشسته را نمی¬توان در قبال بدهی آن شخص به فرد ثالثی توقیف کرد. اما در سؤال مطروح فرد بازنشسته¬ای تعهدکرده چنانچه مکفول، خود را در زمان مقرر معرفی نکند مبلغ معینی را بپردازد. بنابراین، چنانچه کفیل از عهده تعهد خود برنیاید، دین وی محقق می¬شود و ضمانت اجرای این تعهد پرداخت وجهالکفاله است و تأدیه آن بر عهده اوست و اگر غیر از این باشد که نتوان وجه¬الکفاله را از فرد بازنشسته اخذ کرد، کفالت او چه معنی و مفهومی خواهد داشت. بنا به مراتب اخذ وجه¬الکفاله از کفیل بازنشسته بلامانع است.
نظر اکثریت
با توجه به بحث¬های انجام شده و صرفنظر از اینکه اخذ کفیل اقدامی جزایی است و این اقدام جزایی باید در قالب عقد کفالت تنظیم گردد و به موجب ماده 740 قانون مدنی که اشعار داشته است: «کفیل باید مکفول را در زمان و مکانی که تعهد کرده است حاضر نماید والا باید از عهده حقی که بر عهده مکفول ثابت می¬شود برآید»، ثابت می¬گردد که دین مذکور، دین خود مکفول نمیباشد. با استناد به تبصره 96 قانون اجرای احکام مدنی، چون دین، دین بازنشسته کفیل به حساب نمی¬آید، نمی¬توان از حقوق وی کسر کرد.
نظر اقلیت
با توجه به اینکه در زمان اخذ کفیل از ناحیه مقام قضایی، دینی بر عهده مکفول محقق نیست و مسئولیت مکفول، مسئولیت جزایی میباشد نه مسئولیت مدنی؛ از طرفی برای پاسخ به این سؤال باید به این نکته توجه نمود که دین دارای چه تعریفی میباشد، با توجه به تعریف «دین» که عبارت است از تعهدی که بر ذمّه شخصی به نفع کسی وجود دارد، به نظر می¬رسد که تعهد کفیل بر له مکفولٌله (دادگاه) میباشد و لذا تعهد کفیل در حاضر کردن مکفول، دین خود شخص کفیل میباشد. بنابراین، کفیل در صورت تخلف از حاضر کردن مکفول باید نسبت به پرداخت وجه¬الکفاله اقدام نماید و اخذ آن از حقوق بازنشسته ممکن میباشد.