صورتجلسه نشست قضائی
پرسش
آیا تقدیم دادخواست به خواسته اثبات و احراز طلاق، قابلیت استماع در محاکم دارد؟ در صورتیکه قابلیت استماع داشته باشد، اگر بدون مراجعه به محاکم و با رعایت مقررات شرعی و بدون اعمال مقررات قانونی، صیغه طلاق جاری شود این صیغه صحیح و نافذ است؟ یا اینکه به لحاظ عدم رعایت مقررات قانونی در تعیین حقوق زوج و پرداخت آن و عدم تعیین داوران و عدم صدور گواهی عدم امکان سازش غیرصحیح است؟
نظر هیئت عالی
دعوای موضوع سؤال با عنوان دعوای اثبات طلاق، علی¬رغم اینکه دعوایی است که حسب قوانین آیین دادرسی مدنی، محاکم به عنوان مرجع رسمی شکایات و تظلمات باید بپذیرند، سوابق قانون¬گذاری ما که دعاوی راجع به اصل طلاق و نکاح را قابل رسیدگی دانسته، مؤید مراتب مذکور در قانونی بودن پذیرش چنین دعاوی و رسیدگی در ماهیت موضوع است و مقررات شکلی که ضرورت مراجعه به محاکم قبل از اجرای صیغه طلاق را دارد، نافی عمل حقوقی انجام شده نیست و طبعاً کسی که بدون رعایت قوانین مزبور طلاق دهد، امکان ثبت آن وجود نخواهد داشت و در مراجعه به محکمه و اثبات آن این امکان فراهم می¬شود. بنابراین، نظر اکثریت: در نشست قضایی قائمشهر نتیجتاً تأیید می¬شود.
نظر اکثریت
هر چند قانون برای انتظام جامعه است و در بعضی موارد، مقررات قانونی بیش از آنچه را که شارع بیان کرده است مقرر میکند و در این صورت علی¬رغم رعایت مسائل شرعی، عدم توجه به مقررات موجب بی¬اثر شدن واقعه و عمل حقوقی می¬شود؛ ولیکن در این مورد مقررات قانونی برای صدور گواهی عدم امکان سازش در محاکم است و عدم رعایت آن در هنگام اجرای صیغه طلاق موجب بیاعتباری آن صیغه طلاق نمی¬شود؛ البته اگر صیغه طلاق با رعایت شرایط شرعی انجام شده باشد. فلذا تقدیم این دادخواست به دادگاه فاقد هرگونه منع قانونی است و قابلیت استماع وجود دارد و پس از رسیدگی و احراز رعایت شرایط شرعی برای طلاق، حکم به احراز طلاق صادر و اعلام می¬کند و در غیر اینصورت حکم به رد آن صادر می¬شود.
نظر اقلیت
برای اجرای صیغه طلاق مقرراتی از قبیل مراجعه به محکمه و تعیین داوران، تعیین تکلیف در خصوص نگهداری فرزندان و... مقرر شده است و به لحاظ امری بودن این مقررات، عدم رعایت آن، موجب بی¬اعتباری عمل حقوقی طلاق می¬شود. فلذا اگر طرفین در خارج از محکمه و با رعایت مقررات شرعی، صیغه طلاق را جاری کنند و برای احراز آن به محکمه مراجعه کنند چنین خواسته¬ای قابلیت استماع را ندارد.