صورتجلسه نشست قضائی
پرسش
چنانچه در مقام رسیدگی به واخواهی محکومعلیه غیابی دادگاه تشخیص دهد اصل محکومیت صحیح بوده، ولی میزان محکومبه صائب و درخور تأیید نمیباشد (مثلاٌ پس از واخواهی، موضوع به کارشناس ارجاع شود و کارشناس میزان خسارت یا دیه را کمتر یا بیشتر از محکومبه رأی غیابی تقویم نماید.) در این صورت وظیفه دادگاه نقض رأی غیابی و صدور حکم مطابق نظریه کارشناسی است یا به اعتبار اینکه به اساس رأی لطمه وارد نشده میبایست رأی غیابی را با صدور رأی تصحیحی اصلاح نماید؟
نظر هیئت عالی
چنانچه اصلاح میزان محکوم به لطمه اساسی به رأی صادر شده وارد نکند ضرورتی به نقض رأی واخواهی شده ندارد نتیجتاً نظریه اقلیت در حد استنتاج مرقوم تأیید میگردد.
نظر اکثریت
در فرض سؤال به نظر میرسد همانطوری که محتمل است دادگاه کیفری دو در مقام رسیدگی در رابطه با قتل غیر عمد متهم را به یک دیه مرد مسلمان محکوم نموده است یا مقدار دیه به هیئت کارشناسان میزان دیه را کمتر یا بیشتر در حکم غیابی تشخیص داده است و متهم در هیچیک از جلسات دادگاه حضور نداشته و لایحهای نیز ارسال ننموده است؛ درنتیجه رأی غیابی بوده و محکومعلیه از این رأی تقاضای واخواهی نموده است دادگاه پس از بررسی متوجه میشود که قتل در ماه حرام بوده است و علیالقاعده بایستی ثلث دیه به رأی غیابی قبلی اضافه گردد؛ حال دادگاه میتواند رأی را اصلاح نماید یا بایستی الزاماً رأی قبلی غیابی را نقض و رأی جدید با لحاظ دیه قتل مسلمان در ماه حرام صادر نماید؟ ضمناً آیا این میزان اضافه شدن دیه تشدید محسوب میشود؟ آیا در بحث واخواهی نیز ماده 458 قانون آئین دادرسی کیفری که بیان داشته: «دادگاه تجدیدنظر استان نمیتواند مجازات تعزیری یا اقدامات تأمینی و تربیتی مقرر در حکم تجدیدنظرخواسته را تشدید کند، مگر در مواردی که ....» عمل میشود یا خیر که در پاسخ باید گفت موارد اصلاح حکم همانطوری که هم در قانون آئین دادرسی مدنی و هم در قانون آئین دادرسی کیفری آمده است در مواردی که در مورد مسئله فوق چنین بوده است؛ فلذا در خصوص پاسخ به سؤال بایستی گفت دادگاه رأی قبلی صادره را نقض و اقدام به صدور رأی جدید مینماید و این تصمیم تعارضی با قسمت اخیر ماده 407 قانون آئین دادرسی کیفری که مقرر داشته دادگاه پس از بررسی ادله و دفاعیات واخواه تصمیم مقتضی اتخاذ مینماید، ندارد؛ اما در مورد اینکه آیا این تصمیم تشدید مجازات محسوب میشود یا خیر؛ به نظر میرسد ماده 458 قانون آئین دادرسی کیفری فقط موارد مجازات تعزیری و اقدامات تأمینی را تشدید میداند و آن را منع کرده است آنها درصورتیکه محکومعلیه تقاضای تجدیدنظرخواهی کرده باشد. درصورتیکه در سؤال مطروحه بحث دیه مطرح است که دیه منصرف از موارد اشاره شده در ماده 458 قانون آئین دادرسی کیفری است. (یعنی تعزیرات و اقدامات تأمینی و تربیتی)
نظر اقلیت
اولاً؛ ماده 458 قانون آئین دادرسی کیفری در مورد تجدیدنظرخواهی محکومعلیه است و ارتباطی به بحث واخواهی ندارد و در سؤال دادگاه بدوی حکم غیابی صادر شده است و محکومعلیه تقاضای واخواهی کرده است. همانطوری که در ماده 407 قانون آئین دادرسی کیفری بیان شده است دادگاه پس از تصمیمات و دعوت طرفین پس از بررسی تصمیم مقتضی اتخاذ مینماید. بهعبارتدیگر چنین به نظر میرسد که همان دادگاه اول که حکم غیابی صادر نموده است ادامه خواهد یافت؛ فلذا اصلاح حکم قبلی با اضافه کردن یکسوم دیه به لحاظ قتل در ماه حرام فاقد اشکال قانونی است و نیاز به نقض حکم قبلی و صدور حکم جدید نمیباشد و اینکه گفته شود با اصلاح حکم تشدید خواهد شد چنین مطلبی صحیح به نظر نمیرسد؛ چراکه میزان مجازات قانونی قتل غیر عمد در ماه حرام یک دیه کامل مرد مسلمان به علاوه ثلث است و ماده 458 قانون آئین دادرسی کیفری همانطوری که در بالا به آن اشاره شد یک استثناست و مربوط به مرحله تجدیدنظرخواهی است نه واخواهی.
کلمات کلیدی
مستندات قانونی
ماده 305 قانون آیین دادرسی مدنی | ماده 309 قانون آئین دادرسی مدنی | ماده 360 قانون مدنی | ماده 381 قانون آیین دادرسی کیفری | ماده 407 قانون آیین دادرسی کیفری | ماده 457 دقانون آیین دادرسی کیفری | ماده 458 آیین دادرسی کیفری