صورتجلسه نشست قضائی
پرسش
اگر اشخاصی برخلاف نصاب مقرر در قانون جلوگیری از خردشدگی اراضی کشاورزی؛ اقدام به تنظیم عقد بیع با حدود اربعه مشخص نمایند، عقد مذکور صحیح میباشد؟ در صورت طرح دعوای اثبات مالکیت و ...به استناد مبایعهنامه مذکور، آیا دعاوی مذکور قابلیت پذیرش دارند؟
نظر هیئت عالی
در فرض سوال، قانون جلوگیری از خرد شدن اراضی کشاورزی و ایجاد قطعات مناسب فنی و اقتصادی مصوب سال 1385 به معنای منع خرید و فروش و واگذاری اراضی کشاورزی نمیباشد؛ در نتیجه خرید و فروش اراضی کشاورزی و باغات با حفظ یکپارچگی و افزایش بهرهوری اراضی کشاورزی و بدون افراز و تفکیک (خرد شدن اراضی کشاورزی به قطعات کوچکتر از حد نصاب تعیین شده) بلامانع و معاملات انجام شده نیز توجهاً به مواد 10 و 190 قانون مدنی صحیح است؛ ضمناً نظریه مشورتی شماره 7/1402/123 مورخ 1402/8/8 اداره کل حقوقی قوه قضائیه موید این معنا میباشد.
نظر اکثریت
عقد بیع با وجود شرایط مقرر در ماده 190 قانون مدنی صحیح است و دعاوی مطروحه در این خصوص نیز قابل پذیرش میباشد چرا که قانون جلوگیری از خردشدگی اراضی کشاورزی صرفاً از باب خدمات ثبتی و اقدامات فیزیکی در طبیعت محدودیت ایجاد نموده که راهکار آن اخذ سند ثبتی مشاعی هست کما اینکه در ماده 2 همین قانون به آن اشاره نمود است. بنابراین قانون مذکور نمیتواند مانع مالکیت اشخاص گردد.
نظر اقلیت
بهنظر میرسد عقودی که نصاب مقرر در قانون جلوگیری از خردشدگی اراضی کشاورزی در آن رعایت نشده باشد، مخالف صریح این قانون میباشند. از این رو با در نظر داشتن بند ت ماده 1 آیین نامه اجرایی قانون جلوگیری از خرد شدن اراضی کشاورزی و ایجاد قطعات مناسب فنی، اقتصادی مصوب 1385 که در مقام تعریف خرد شدن اراضی کشاورزی برآمده و بیان داشته؛ «تفکیک، افراز، تقسیم و هر گونه اقدام حقوقی نظیر صدور سند و همچنین اقدامات عملی از قبیل دیوارکشی، فنسکشی و قطعهبندی که به کوچک شدن اراضی کشاورزی به کمتر از حد نصابهای فنی و اقتصادی منجر میشود» و با توجه به مفاد مواد 10 و 975 قانون مدنی و ماده 6قانون آیین دادرسی مدنی، این عقود صحیح و نافذ نمیباشند و دعاوی مطروحه نیز قابلیت رسیدگی و استماع ندارند. چراکه نتیجه عقد بیع، تفکیک آن در طبیعت و أخذ سند رسمی از اداره ثبت میباشد که با توجه به توضیحات گفته شده، مخالف قانون جلوگیری از خردشدگی اراضی کشاورزی و در نتیجه نظم عمومی میباشد.
کلمات کلیدی
مستندات قانونی
ماده 10 قانون مدنی | ماده 2 قانون جلوگیری از خردشدگی اراضی کشاورزی | ماده 6 قانون آئین دادرسی دادگاههای عمومی و انقلاب در امور مدنی مصوب سال 79 | ماده 975 قانون مدنی