صورتجلسه نشست قضائی
پرسش
در مقایسه مواد 70 و 79 قانون آیین دادرسی مدنی در صورتی که قـبلاً اخطاریـه در آدرس تعیین شده در دادخواست به مخاطب ابلاغ شود و سپس نامبرده محل اقامت خـود را تغییـر دهد نحوه ابلاغ چگونه خواهد بود و مأمور ابلاغ چه وظیفه ای دارد؟
نظر هیئت عالی
با توجه به روال و رویـه معمـول در قـانون آیـین دادرسـی مدنی سابق التصویب و با عنایت به صراحت ماده 79 قانون آیین دادرسی مـدنی مصوب سال 79 ،هرگاه یکی از اصحاب دعوا، محلی را که سابقه ابلاغ اوراق قضـایی دارد تغییر دهد، باید نشانی صحیح خود را فوراً به دادگاه اعلام کند تا امکان ابلاغ اوراق قضایی میسر شود و مادامی که به این تکلیف عمل نشود اوراق قضایی به همان نشانی سابق طرف ابلاغ میشود و نیازی هم به الصاق نسخه دوم اخطاریه در محل نخواهد بود. نظر اکثریـت مورد تأیید است.
نظر اکثریت
بنا به دلایل ذیل نیازی به نصب یا الصاق نسخه دوم اخطاریه در محل نیست و همـان گـزارش مأمور ابلاغ کافی برای امر ابلاغ است: 1 .ماده 79 قانون آیین دادرسی مدنی، نشأت گرفته از مـاده 108 قـانون آیـین دادرسـی سـابق است. حسب ماده اخیرالذکر: «همین که مأمور ابلاغ به محل مخاطـب مراجعـه مـیکـرد و مخاطب تغییر مکان داده بود و اشخاصی که در محل حضور داشتند از گـرفتن اوراق خـود داری میکردند مأمور مراتب را اعلام و با همین گـزارش اخطاریـه ابـلاغ شـده محسـوب میشد.» در حال حاضر نیز نیازی به الصاق نسـخه ثـانی اخطاریـه در آدرس معرفـی شـده نمیباشد زیرا دلیلی بر الصاق نسخه دوم اخطاریه به محل در مورد کسی کـه تغییـر مکـان داده است وجود ندارد. 2 .الصاق نسخه دوم اخطاریه در محل برای اطلاع مخاطب از امر ابلاغ است. در فرض مسأله که مخاطب تغییر مکان داده است و به محل سابق مراجعت نمیکند نیازی به الصاق نسـخه دوم اخطاریه نیست و گزارش مأمو برای امر ابلاغ کافی است. 3 .ماده 79 قانون آیین دادرسی مدنی شامل دو قسمت است: الف) سابقه ابلاغ اولیه توسط مأمور. ب) انتخاب محل توسط مخاطب برای امر ابلاغ کـه در هـر دو مـورد چنـانچـه مخاطـب آدرس خود را تغییر دهد باید مراتب را اعلام کند و تا موقعی که به وظیفه خود عمـل نکرده، محل سابق، آدرس وی اسـت و گـزارش مـأمور صـحیح و نیـازی بـه الصـاق اخطاریه نیست زیرا مخاطب در آن محل حضور ندارد. 4 .در ماده 70 قانون آیین دادرسی مدنی، قانونگذار بیان کـرده: «در صـورتی کـه مخاطـب یـا بستگانش در محل نباشند و یا کسانی که هستند از قبـول اخطاریـه اسـتنکاف کننـد مـأمور ابلاغ این موضوع را در نسخ اخطاریه قید و نسخه دوم را در همان نشانی الصاق میکنـد.» در صورتی که در ماده 79 قید الصاق نیامده و چنانچه قانونگذار چنـین امـری را مـد نظـر داشت مراتب الصاق نسخه دوم اخطاریه را در ماده 79 با تصریح اعلام میکرد. 5 .از لحن ماده 79 بر میآید که نصب نسخه دوم اخطاریـه لازم نیسـت و الصـاق نسـخه دوم اخطاریه کاری بیهوده و بر خلاف حقوق شهروندان است زیرا اگـر در یـک محـل، تعـداد زیادی اخطاریه به درب منزل نصب شود بر خلاف حقوق مالـک ملـک اسـت کـه از نظـر اخلاقی صحیح نیست. 6 .قانونگذار در تنظیم هر یک از مواد قانونی فلسـفهای دارد. در قـانون قـدیم آیـین دادرسـی مدنی هم نظیر این ماده وجود داشت که قانونگذار این امر را ابلاغ شده تلقی کرده و نیازی به الصاق نسخه دوم اخطاریه تلقی نمیکرد و با توجه به لحن مـاده 79 الصـاق نسـخه دوم اخطاریه خلاف این ماده است؛ زیرا چنانچه چنین وضعی مورد نظر قانونگذار بود مراتـب را در متن صریح و یا نحوه ابلاغ را به ماده 70 ارجاع میداد. 7 .ابلاغ شامل، ابلاغ واقعی و ابلاغ به بستگان یا... و یا امتناع از قبـول اسـت. در مـاده 70 قانونگذار صراحت دارد: «اگر کسی نباشد و یا قبول نکنـد نسـخه دوم اخطاریـهجهت اطلاع مخاطب در محل الصاق میشود.» در صورتی کـه در مـاده 79 تکلیـف مخاطب را در تعیین آدرس و اعلام آن به دادگاه روشن کرده و مـادام کـه مخاطـب به وظیفه قانونی خود عمل نکند اخطاریه باید در همان محل ابلاغ شود و نیازی بـه نصب نسخه دوم اخطاریه نیست زیرا مخاطب بر طبق قاعده، علیه خود اقـدام کـرده است.
نظر اقلیت
چنانچه مخاطب آدرس خود را تغییر داده و آدرس جدید را اعلام نکرده مأمور باید مراتـب را در نسخه اول و دوم اخطاریه قید و نسخه دوم را در محل، الصاق کند. دلایل این نظر به شـرح ذیل است: 1 .با توجه به قسمت اخیر ماده 79 قانون آیین دادرسی مدنی که صراحت دارد: «تا وقتـی کـه به این ترتیب عمل نشده است اوراق در همان محل سابق ابلاغ میشـود.» چنـین اسـتنباط میشود که مأمور ابلاغ باید به نحوی مخاطب را در جریان امر ابلاغ قرار دهد و در جریـان قرار گرفتن مخاطب جز با الصاق نسخه دوم اخطاریه مقدور نیست؛ پس مأمور باید مراتب را در نسخ اخطاریه قید و نسخه دوم را در محل آدرس مورد نظر الصاق تا امر ابلاغ تحقق پیدا کند. 2 .روش اطلاع دیگر سازمانها نظیر سازمان آب، برق، گاز و تلفن این است که چنـانچـه مالک یا متصرف محل، ملک را تخلیه کـرده باشـد قبـوض یـاد شـده را جهـت اطـلاع نامبرده در همان محل رها میکنند و این امر به منزله اطـلاع مالـک از دریافـت قبـوض مورد نظر است پس مأمور ابلاغ باید نسخه دوم اخطاریه را در محل، نصـب یـا الصـاق کند. 3 .ابلاغ معانی زیادی دارد که از جمله ابتدایی ترین معنای آن از نظر مفهوم حقوقی، رسـانیدن است. درفرض سؤال، امر ابلاغ، یعنی رسانیدن را باید با نصـب یـا الصـاق یـک نسـخه از اخطاریه در آدرس مخاطب به وی اطلاع داد.