صورتجلسه نشست قضائی
پرسش
زن و مردی ضمنعقد متعه شرط می¬کنند که در پایان مدت متعه مرد، زن را به عقد دائم خود درآورد والا مبلغ دویست میلیون ریال به زن پرداخت نماید. الف: آیا زن می¬تواند مرد را ملزم به نکاح دائم (عمل به شرط) کند؟ب: اگر مرد عمل به شرط نکرد، آیا می¬توان وی را ملزم به پرداخت وجهالتزام نمود؟
نظر هیئت عالی
نشست قضایی (1) مدنی: در عقد انقطاع، التزام شوهر بر دادن وجهالتزام ریشه قراردادی دارد و با احراز رابطه حقوقی قراردادی طرفین، محکومیت متعهد بر پرداخت وجهالتزام مانع قانونی ندارد. لیکن الزام مرد به انعقاد عقد دائم با شرایط و اوصاف خاص خود که نیازمند عمل حقوقی مستقلی است امکانپذیر نمیباشد، بالاخص که پرداخت وجهالتزام با قید عبارت «والا مبلغ دویست میلیون ریال به زن پرداخت نماید» به روشنی مؤید تعیین ما به ازای شرط میباشد. بنابراین، در هر دو قسمت سؤال نظر اکثریت تأیید می¬شود.
نظر اکثریت
o قسمت الف: نظر به اینکه شرط واقع شده (نکاح دائم) یک شرط فعل است و این شرط فعل، عمل حقوقی مستقلی است که نیاز به ایجاب و قبول و قصد انشای خاص دارد؛ لذا نمی¬توان مرد را به انجام نکاح دائم که شرط شده است ملزم نمود. o قسمت ب: با توجه به اینکه مرد ضمنعقد نکاح متعه خود را ملزم کرده و برای خود ایجاد تعهد نموده است (هرچنـد که نمی¬توان وی را ملزم به نکاح دائم که شرط شده، نمود) ولی چون سبب وجهالتزام که عقد متعه میباشد،ایجاد شده است، بنابراین با توجه به قواعد عمومی قراردادها عمومات «المؤمنون عند شروطهم»، «اوفوا بالعقود»، «اوفوا بالعهود» زن می¬تواند الزام مرد به پرداخت وجهالتزام را خواستار شود.
نظر اقلیت
o قسمت الف: چون شرط ضمنعقد لازم است، شروط ضمنی آن نیز با توجه به تأثیر اثر لزوم، لازم است؛ لذا مرد را می¬توان به عقد نکاح ملزم کرد. o قسمت ب: وجهالتزام صرفاً برای انجام شرط است و شرط یک عمل حقوقی جداگانه میباشد. بنابراین، چون هنوز عقدی ایجاد نشده است که شرط ضمنی آن الزام¬آور باشد، نمی¬توان مرد را ملزم به پرداخت وجهالتزام کرد.