صورتجلسه نشست قضائی
پرسش
در صورتی که خسارت تأخیر تادیه ناشی از جرائم به صورت مستقل در محاکم حقوقی مطالبه شده باشد و محاکم کیفری به پرداخت مبلغ معینی به عنوان رد مال در حق خواهان حکم کرده باشند، آیا دادگاه حقوقی میتواند تاریخ طرح شکایت کیفری را به عنوان مبدأ خسارت تأخیر تأدیه قرار دهد؟
نظر هیئت عالی
با توجه به اینکه از تاریخ اقامه شکایت، شاکی رسماً مطالبه مال از دست رفته خود را کرده است؛ بنابراین شرط مذکور در ماده 522 قانون آئین دادرسی مدنی محقق شده و مشارالیه مستحق دریافت خسارت تاخیر تادیه از تاریخ مذکور میباشد، ضمناً نظریه شماره 7/94/937 مورخ 1394/04/14 اداره کل حقوقی قوه قضائیه نیز بر جواز مطالبه ضرر و زیان ناشی از جرم در صورت تحقق شرایط مقرر در ماده 522 قانون آئین دادرسی ... در امور مدنی، دلالت دارد؛ لذا نظریه اتفاقی مورد تایید هیات عالی است.
نظر اتفاقی
اولاً، صرف نظر از موارد خاص نظیر صدور چک بلامحل که قانونگذار در خصوص پرداخت خسارت تأخیر تأدیه، به صراحت احکامی را وضع کرده است، با توجه به ماده 14 قانون آیین دادرسی کیفری مصوب 1392 که اشعار میدارد؛ «شاکی میتواند تمام ضرر و زیانهای مادی و ... ناشی از جرم را مطالبه نماید» و با عنایت به اینکه خسارت تأخیر تأدیه که بر اساس کاهش شاخص وجه رایج کشور مورد محاسبه قرار میگیرد، از مصادیق بارز زیان است که مقنن در ماده 522 قانون آیین دادرسی دادگاههای عمومی و انقلاب در امور مدنی مصوب 1379مطالبه آن را در صورت تحقق شرایط مقرر در قانون موجه و قانونی میداند بنابراین در جرایمی مانند سرقت و کلاهبرداری، چنانچه دادخواست ضرر و زیان ناشی از جرم تقدیم و خسارت تأخیر تأدیه از وجه مورد سرقت و کلاهبرداری (و امثال آن) مورد مطالبه قرار گیرد، دادگاه در صورت تحقق شرایط مندرج در ماده 522 قانون اخیرالذکر در خصوص خسارت تأخیر تأدیه حکم صادر خواهد کرد. ثانیاً، تشخیص مطالبه یا عدم مطالبه دین از ناحیه طلبکار و احراز دیگر شرایط قانونی برای اعمال ماده 522 قانون آیین دادرسی دادگاههای عمومی و انقلاب در امور مدنی مصوب 1379 امری موضوعی و بر عهده قاضی رسیدگی کننده است؛ و احراز مطالبه منحصر به ارسال اظهارنامه و نظایر آن نیست و این امر طریقیت دارد نه موضوعیت؛ بنابراین، احراز مورد مطالبه قرار گرفتن دین با طرح شکایت کیفری نیز ممکن است. ثالثاً، با عنایت به ماده 522 قانون یاد شده خسارت تأخیر وجه مورد سرقت یا کلاهبرداری و امثال آن با لحاظ تغییر شاخص قیمت سالانه از زمان سررسید (زمان وقوع جرم) تا هنگام پرداخت (زمان اجرای حکم) قابل پرداخت است.
مبحث
کلمات کلیدی
مستندات قانونی
ماده 522 قانون آیین دادرسی مدنی