صورتجلسه نشست قضائی
پرسش
تفاوت بین حق کسب و پیشه و تجارت با سرقفلی چه می باشد؟
نظر هیئت عالی
در عرف تجارت و واقعیت امر بین سرقفلی و حق کسب و پیشه اختلاف فاحش وجود دارد. با این توضیح که در بدو اجاره مستأجر مبلغی به عنوان حق سرقفلی به مالک میپردازد و با پرداخت سرقفلی، واحد تجاری در اختیار وی قرار میگیرد. لیکن حق کسب و پیشه مربوط به عمل و تلاش مستأجر است به اینصورت از نظر مهارت مستأجر در پیشه مربوط و حسـن سلوک با مشتریان و ارائه خدمات شایسته برای مغـازه در مـورد اجـاره موقعیت خاصی ایجاد میشود که میتوان آن را حق کسب و پیشه نامید. اگرچه در قانون موجر و مستأجر مصوب 1356 و قوانین بعد در خصوص تفاوت سرقفلی با حق کسب و پیشه بحثی نشده، عملاً حق کسب و پیشه وقت تخلیه با جلبنظر کارشناس مورد نظر واقع میشود و با ارزیابی جهات مختلف قضیه حق سرقفلی مشخص میگردد. در قانون موجر و مستأجر سال 1376 اصولاً حق کسب و پیشه مطرح نیست و اگر مالک قبل از تحویل به مستأجر مبلغی به عنوان سرقفلی دریافت کند هنگام تخلیه استرداد سرقفلی با رعایت تبصره 2 از ماده6 قانون مذکور امکانپذیر است.
نظر اتفاقی
حق کسب و پیشه تجارت حقی است که تاجر و کاسب نسبت به محلی پیدا میکند. این حق ناشی از تقدم در اجاره، حسن شهرت، جمعآوری مشتری و رونق کسبی است که بر اثر عملکرد مستأجر در محل به وجود آمده است. ولی سرقفلی، پولی است که در ابتدای عقد اجاره بین موجر و مستأجر محل کسب رد و بدل میشود. تعریف سرقفلی با توجه به قانون روابط موجر و مستأجر سال 76 وجهی است که مالک تجاری در آغاز عقد اجاره، علاوهبر اجور از مستأجر میگیرد تا محل را به او اجاره دهد یا مستأجری که حق انتقال به غیر دارد و به موجر سرقفلی پرداخته و در مقابل انتقال منافع به مستأجر دوم از او وجهی در این بابت دریافت میکند و یا مستأجری که به موجب شروط ضمن عقد امتیازاتی دارد که مانع از تخلیه عین مستأجره به وسیله موجر میشود در قبال اسـقاط ایـن امـتـیازات و استـرداد مـورد اجاره به مالک، از وی میگیرد.