صورتجلسه نشست قضائی
پرسش
آقای (الف) مالک دو دانگ مشاع از شش دانگ پلاک ثبتی معینی است. نامبرده در راستای حل مشکل وام شخص (ب) سهم خود را به عنوان رهن در بانک قوامین می¬گذارد. چون شخص وام¬گیرنده به تعهد خود در بازپرداخت اقساط عمل نمی¬کند، ناچاراً بانک مرتهن نسبت به انتقال ثبتی مورد رهن به نام خود مبادرت می¬کند. با این وجود راهن حاضر به تحویل و تخلیه منزل خود نیست. از نظر حقوقی برای بانک مرتهن چه راه حل حقوقی برای تحویل یا تخلیه یا رفع تصرف متصور است؟
نظر هیئت عالی
با انتقال دو دانگ مشاع از شش دانگ پلاک مورد نظر به بانک مرتهن، بانک مذکور مالک ملک به قدرالسهم (دو دانگ مشاع از شش دانگ) محسوب و می¬تواند با طرح دعوی خلع ید علیه راهن و سایر متصرفین و مالکین، انتزاع ید آنان را تقاضا کند. به این ترتیب از حیث نتیجه اتفاقنظر تأیید می¬شود.
نظر اتفاقی
نمی¬توان در خواسته به تخلیه محل تصمیم گرفت؛ زیرا در این مورد باید رابطه استیجاری داشته باشند. در مانحن¬فیه سالبه به انتفاء موضوع است. ابتدا باید احراز شود دعوا به طرفیت تمامی مالکین ملک مشاعی اقامه شده است یا نه؟ سپس می¬توان خوانده یا خواندگان را به تحویل و یا خلع ید مشاعی ملزم کرد و در مواردی که حکم خلع ید تخلیه متصرف یا مالکین مشاعی صادر می¬شود، متصرفین و یا متصرف ملک مشاعی ملزم به تحویل ملک مشاعی می¬شوند. با توجه به اصل ماده 43 قانون اجرای احکام مدنی از تمام ملک خلع ید شده و یا تمام ملک تحویل داده می¬شود؛ لکن تصرفات محکومٌ¬له در ملک خلع ید یا تحویل شده مشمول مقررات املاک مشاعی می¬شود. اینکه از تمام ملک، خلع ید می¬شود و یا تحویل داده می¬شود یعنی تصرفات هر یک از شرکای ملک مشاعی منوط به اذن سایر شرکاست.